Stary cmentarz żydowski w Bytomiu

Miejscowość:
Bytom
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera

Żydzi odegrali ważną rolę w gospodarce i kulturze Bytomia od XVIII do połowy XX w., ale najstarsze wzmianki o ich obecności w mieście pochodzą z XIV w. W poł. XVIII w. od właścicieli bytomskiego państwa stanowego, hr. Henckel von Donnersmarcków, dostali oni grunt i prawo założenia na wałach miejskich cmentarza. Pod koniec XIX w. był on już za ciasny dla społeczności żydowskiej i założono nowy cmentarz w 1860 r. przy ul. Piekarskiej. Pod koniec XIX w. na starym cmentarzu żydowskim odbył się ostatni pochówek, a w latach 60. XX w. kirkut zniszczono, a macewy usunięto.

Stary kirkut w Bytomiu

O starym cmentarzu żydowskim przy ul. Piastów Bytomskich przypomina dziś jedynie tablica pamiątkowa i wiekowy starodrzew, ale przez ponad 150 lat służył on bytomskiej gminie żydowskiej oraz Żydom z 14 pobliskich miejscowości. W 1732 r. Israel Böhm otrzymał od hrabiego Henckel von Donnersmarcka grunt na wałach miejskich w pobliżu Bramy Gliwickiej na założenie cmentarza. Cmentarz, który wówczas znajdował się na nie zabudowanej pochyłości wałów, wraz z rozwojem miasta zaczęły otaczać kamienice. Starodrzew, stanowił wśród nich ostoję zieleni. Bytomscy Żydzi w 1809 r. zbudowali w mieście pierwszą synagogę. Ponieważ nie wystarczała ona zwiększającej się liczbie ludności żydowskiej (w 1800 r. – 186 osób, w 1885 – 2290 osób) rozebrano ją i w 1869 r. zbudowano nową (zniszczoną przez nazistów w „Kryształową Noc” z 9 na 10 listopada 1938 r.).

Nowy cmentarz

Stary cmentarz żydowski powiększono w 1848 r., ale już od 1860 r. zastąpiła go nowa nekropolia przy ul. Piekarskiej. Pochówki na starym kirkucie trwały do 1897 r., potem cmentarz był nieczynny i choć władze hitlerowskie wymusiły na gminie zwrot terenu cmentarza, przetrwał on szczęśliwie czasy Holocaustu. Dopiero w 1965 r. władze miejskie usunęły kamienie nagrobne, przewożąc je na Cmentarz Komunalny, gdzie bezładnie je zrzucono. W latach 1989-1992 z inicjatywy bytomskiego oddziału Towarzystwa Opieki nad Zabytkami architekt Marek Miodoński i rzeźbiarz Stanisław Pietrusa, przy pomocy uczniów bytomskiej „budowlanki”, z zabytkowych nagrobków i ich ułomków wykonali „Ścianę Pamięci” na nowym kirkucie przy ul. Piekarskiej. Wśród 15 zachowanych płyt ze starego kirkutu są m.in. nagrobki rabinów: Freunda, Cohna i Deutscha oraz 2 macewy z XVIII w. W ich pobliżu znajduje się także pomnik Żydów holenderskich, którzy ponieśli śmierć podczas robót przymusowych na Śląsku.

Wyświetlenia:  0
Lokalizacja:

Ul. Piastów Bytomskich  3
41-902 Bytom
Gmina: Bytom


Region turystyczny: 
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia
Lokalizacja: 
W mieście
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Informacje ogólne:
Rodzaj obiektu:  Zabytki sakralne

Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 0.0 (Oddano 0 głosy)
POI
Informacja turystyczna 
Aktywnie 
Dziedzictwo kulturowe 
Przyroda 
Biuro podróży 
Gastronomia 
Nocleg 
Oferta turystyczna 
Rozrywka 
Wypożyczalnia 
Zdrowie i uroda 
Centra kongresowo wystawiennicze 
Route
Trasa
Szlak znakowany
Trasa narciarska
To take off
To the finish line
PDF
KML
GPX
Pliki dźwiękowe
Wydarzenia w pobliżu
Bytom
2020-09-19
0.18 km
Centrum Sztuki Współczesnej Kronika w Bytomiu w dniach 19.09.2020 – 23.10.2020 zaprasza na wystawę pt. Zobacz Słońce zamkniętymi oczami. Wystawa dla dzieci i nie tylko.
2020-10-07
0.49 km
Muzeum Górnośląskie w Bytomiu zaprasza od 7 października 2020 do 31 stycznia 2021 na wystawę czasową „Stanisław Szukalski i Szczep Szukalszczyków herbu »Rogate Serce«”
2020-09-03
0.49 km
Muzeum Górnośląskie zaprasza na wystawę pt. Przewrót… do źródeł.
2020-11-19
0.84 km
Bytomskie Centrum Kultury zaprasza 19 listopada 2020 roku o godzinie 19:30 na koncert Andrzej Piaseczny z zespołem.
2020-10-24
0.84 km
Bytomskie Centrum Kultury zaprasza 24 października o godzinie 17:00 na musical "Klimakterium ... i już"
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Bytom
0.24 km
Piekary Śląskie
2.04 km
Piekary Śląskie
2.91 km
Bytom
2.94 km
Piekary Śląskie
3.35 km
Gastronomia w pobliżu
Bytom
0.11 km
KFC
Bytom
0.17 km
Bytom
0.18 km