Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Miejsce pamięci z 1945 roku w Przyszowicach


Tragedia Górnośląska

Historia Śląska podczas ostatnich miesięcy II wojny światowej oraz w latach tuż powojennych bywa przez niektórych określana mianem Tragedii Górnośląskiej. To właśnie wtedy doszło do masowych gwałtów i rabunków oraz morderstw, których liczbę szacuje się na ponad tysiąc, a których dopuścili się żołnierze Armii Czerwonej, wkraczający na tereny Śląska. A później były jeszcze obozy pracy dla Niemców i Ślązaków czy wywózki tysięcy robotników do niewolniczej pracy w ZSRR. Pod koniec stycznia 1945 roku wojska I Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej stosunkowo łatwo zdobyły miasta i wioski przedwojennego polskiego województwa śląskiego; wkroczyły też do dużych ośrodków przemysłowych po niemieckiej stronie granicy. Do maja natomiast w rękach niemieckich pozostały chociażby Cieszyn czy Racibórz. O ile na terenach dawniej należących do Polski czerwonoarmiści byli jeszcze trzymani w ryzach, to w Niemczech zezwolono im na zemstę na wrogach. Często jednak Armia Czerwona nie rozróżniała polskiego i niemieckiego Śląska. Pierwszą ofiarą padły Gliwice - niebronione niemieckie miasto, zajęte 24 stycznia 1945 roku. Żołdacy zgwałcili wiele kobiet, a zabili prawdopodobnie ok. 800 osób cywilnych - chociaż ta liczba może sięgać nawet 1500 (jednakże pełna liczba ofiar nie jest możliwa do ustalenia, z braku materiału źródłowego). Między 25 a 27 stycznia tragedia rozegrała się w Miechowicach pod Bytomiem. Podczas śledztwa prowadzonego już w czasach III Rzeczypospolitej zweryfikowano blisko 400 ofiar ale mówi się o około 900.

Rzeź w Przyszowicach

27 stycznia wojsko radzieckie urządziło rzeź cywili w Przyszowicach - miejscowości koło Gliwic, która przed wojną należała do Polski. Mordowano tutaj całe rodziny - od kilkuletnich dzieci począwszy, po starców. Zginęli Polacy i Niemcy, a także Włoch i Węgier. Wśród zamordowanych znaleźli się nawet więźniowie obozu w Oświęcimiu, którzy ukrywali się u miejscowych gospodarzy, po ucieczce z Marszu Śmierci. Długo o tej tragedii nie wolno było wspominać. Dopiero w 2005 roku na przyszowickim cmentarzu umieszczono tablicę z listą wszystkich znanych ofiar, tzw. Miejsce pamięci z 1945 roku.

Lokalizacja
ulica Powstańców Śląskich 1
Przyszowice
Gierałtowice
Aglomeracja Górnośląska
na wsi
Informacje ogólne
: zabytkowe cmentarze, miejsca symboliczne
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
1427
/Media/Default\.MainStorage/Poi/cxoyepdw.y5m\1427.mp3

W pobliżu
Przyszowice
Przyszowice leżą w powiecie gliwickim, w gminie Gierałtowice. Najdawniejsza wzmianka o wsi pochodzi z 1305 r. i pojawia się w spisie dochodów biskupich. Jednym z kilku tutejszych zabytków, obok kościoła, spichlerza i starej szkoły, jest pałac wzniesiony w końcu wieku XIX dla rodziny von Raczek. Ten eklektyczny, dwukondygnacyjny obiekt na planie zbliżonym do prostokąta, z dwiema wieżami, otoczony jest parkiem o powierzchni 8,4 ha.
Przyszowice
W Przyszowicach, leżących w powiecie gliwickim, w gminie Gierałtowice, obejrzeć możemy m.in. spichlerz plebański. Jest to jeden z typowych, niewielkich spichlerzy wiejskich. Obiekt ten, znajdujący się w ogrodzie probostwa obok kościoła pod wezwaniem św. Jana Nepomucena, wzniesiony został w roku 1829. Zabytkowy spichlerz plebański w Przyszowicach jest jednym z obiektów na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.
Paniówki
Jednym z górnośląskich ośrodków przyciągających amatorów pływania jest gminna, kryta pływalnia „Wodnik”, otwarta w 2010 r. W obiekcie znajduje się większy basen pływacki oraz basen dla dzieci. Do atrakcji „Wodnika” należy tunel wodny z kaskadą, zjeżdżalnia, a także inne obiekty, jak grota solna, wanny Spa, sauny, gabinet masażu czy sala fitness. Inwestycja przyczyniła się do wyróżnienia tutejszej gminy w konkursie Budowniczy Polskiego Sportu.
Chudów
Chudów leży w gminie Gierałtowice w powiecie gliwickim. Turystów zainteresuje tu przede wszystkim zamek, obecnie powoli przywracany do świetności, będący także miejscem imprez plenerowych. W odbudowanej wieży zamkowej zwiedzić można muzeum, w którym prezentowane są eksponaty odkryte w trakcie prac archeologicznych. Obok zamku odtworzono – według starych ilustracji – budynek dawnej karczmy, w której znajduje się „Oberża pod Świętym Jerzym”. Pośród interesujących budowli w Chudowie warto także obejrzeć zabytkowy spichlerz.
Gliwice
Izba Tradycji Kopalni Węgla Kamiennego „Sośnica” w Gliwicach znajduje się na terenie czynnego wciąż zakładu górniczego Kopalnia Węgla Kamiennego „Sośnica-Makoszowy”; gromadzi ona pamiątki związane z funkcjonowaniem kopalni w Sośnicy. W tym muzeum zobaczymy m.in. sprzęt górniczy, mundury, mapy i plany, dokumenty, fotografie, rekonstrukcje salki dyrektorskiej i stanowiska sygnalisty szybowego czy makietę nieistniejących już zabudowań kopalni.
Mikołów
Na terenie Borowej Wsi, jednej z dzielnic Mikołowa, znajduje się zabytkowy kościół drewniany pw. św. Mikołaja. Obiekt ten przeniesiony został na obecne miejsce z niedalekich Przyszowic w latach 1937–39. Typowa dla tego rodzaju budowli orientowana sylwetka, z wieżą i sygnaturką nad dachem, otoczona sobotami, pochodzi z XVII lub XVIII w. Wyposażenie, jak w wielu drewnianych kościołach regionu, jest w większości barokowe. Obiekt leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Zabrze
Szyb Maciej to zespół obiektów dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Concordia" położony w dzielnicy Zabrza – Maciejowie. Ara... więcej>>
Ornontowice
Cukiernia z tradycjami sięgającymi początku lat 90.
Orzesze
W zajeździe, który funkcjonuje jako Dom Śląskiej Kultury, oprócz spróbowania znakomitych dań kuchni śląskiej można wziąć... więcej>>
Gastronomia
Zabrze
Restauracja "U Greka" zaprasza do klimatyzowanego dwupoziomowego lokalu na specjały kuchni greckiej, które pozwolą Państwu poczuć choć przez chwilę klimat, smak i zapach greckiej sztuki kulinarnej. Miła atmosfera, jaka panuje w Naszej Restauracji, którą daje orginalny wystrój, fachowa obsługa i doskonałe jedzenie skłania do częstszego korzystania z...
zobacz więcej