Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

III Kolonia Robotnicza w Knurowie


Knurów jest mniej więcej 40-tysięcznym miastem, położonym 9 km na południe od Gliwic i 20 km na północ od Rybnika, na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Początki Knurowa, podobnie jak wielu innych miast śląskich, sięgają czasów średniowiecznych. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z początku XIV wieku. Tereny te należały początkowo do książąt śląskich, a później trafiły w ręce możnych rodów i duchowieństwa. Mieszkańcy osady przez stulecia zajmowali się przede wszystkim uprawą ziemi i rzemiosłem. Zmiany nastąpiły w XIX wieku, kiedy i tutaj dotarła industrializacja.

Kopalnia KWK Knurów-Szczygłowice

W 1875 roku w Krywałdzie powstała prochownia, a na przełomie XIX i XX wieku rozpoczęto eksploatację bogatych złóż węgla kamiennego, uruchamiając kopalnię i koksownię. W 1951 roku, w wyniku połączenia trzech sąsiadujących ze sobą miejscowości - Knurowa, Krywałdu i Szczygłowic - powstało miasto Knurów. Wielki wpływ na jego dzieje miała działalność kopalń węgla kamiennego „Knurów” i „Szczygłowice”.  Pierwszy szyb kopalniany w Knurowie oddano do użytku w 1904 roku, a „Szczygłowice” uruchomiono w latach 50. ubiegłego wieku. W 2009 roku zakłady połączono w KWK „Knurów-Szczygłowice”.

Osiedle - III Kolonia Robotnicza

Z myślą o pracownikach kopalni zbudowano w Knurowie osiedla patronackie, z których najciekawszym jest tzw. III Kolonia Robotnicza, przylegająca od północy do terenów kopalnianych. Pierwsze plany kolonii przygotował światowej sławy urbanista, Karl Henrici. Na nich, w pewnej mierze, oparli się późniejsi budowniczowie osiedla. III Kolonia Robotnicza została postawiona w latach 1903-1921 przy przecinającej Knurów drodze z Zabrza do Rybnika (dzisiejsza droga wojewódzka nr 921), na terenach ówcześnie wiejskich. Udało się zrealizować jedynie część północną założenia, ale i tak imponuje ona wielkością: to 90 domów robotniczych, 5 domów urzędniczych oraz obiekty towarzyszące.

Charakterystyka domów

Ulice dzielą kolonię na nieregularne kwartały zabudowy. Każdy dom posiadał plac gospodarczy, komórkę, szambo, gołębnik i śmietnik; każde mieszkanie – część ogrodu. Na obrzeżach wzniesiono domy noclegowe dla samotnych górników oraz obiekty użyteczności publicznej, jak np. magiel, dom kultury i konsum. Domy w III Kolonii Robotniczej są podobne, ale nie jednakowe. Stylistycznie nawiązują do tradycyjnego budownictwa śląskiego oraz wzorów angielskich. Jednopiętrowe obiekty mieściły po kilka mieszkań robotniczych. Wyższy standard zapewniono w domach urzędniczych.

Lokalizacja
Adama Mickiewicza
Knurów
Knurów
Region Rybnicko-Raciborski, Aglomeracja Górnośląska
w mieście, w centrum miasta
Informacje ogólne
: osiedla robotnicze
Ceny i udogodnienia
: Nie dotyczy
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
0616
/Media/Default\.MainStorage/Poi/laj44fi5.i2m\0616.mp3

W pobliżu
Łany Wielkie
Dzieje wsi Łany Wielkie są nierozerwalnie związane z leżącym w pobliżu Żarnowcem, który na obecne miejsce został przeniesiony w XIV wieku z terenów właśnie tej wsi. Kościół pod wezwaniem św. Wojciecha stał w Żarnowcu (Łanach Wielkich) już w XIII wieku, obecna zaś, murowana świątynia pochodzi z następnego stulecia, choć później była wielokrotnie przebudowywana. W środku kościoła zachowały się cenne, średniowieczne freski.
Kuźnia Nieborowska
Okazały pałac w Kuźni Nieborowskiej, niewielkiej wiosce pomiędzy Gliwicami a Rybnikiem, został wystawiony w drugiej połowie XIX wieku, przez ówczesnych właścicieli tutejszej, małej huty żelaza. Architekt nadał budowli kształt eklektyczny z przewagą wzorców barokowych. Pałac jest piętrowy, przykryty mansardowym dachem z lukarnami. Otacza go około dwuhektarowy park. Obecnie obiekt użytkuje Dom Pomocy Społecznej „Zameczek”.
Żernica
Kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła w Żernicy należy do najlepiej zachowanych drewnianych świątyń na Górnym Śląsku. Według najnowszych badań został zbudowany w 1661 roku, a jego wieża najpewniej już w 1518. Wielką wartość posiada odsłonięta w ostatnich latach barokowa polichromia, namalowana tuż po wybudowaniu kościoła i uzupełniona w pierwszej połowie XVIII wieku. Budowlę wzniesiono w konstrukcji wieńcowej; słupową wieżę nakryto ostrosłupowym hełmem.
Przyszowice
W Przyszowicach, leżących w powiecie gliwickim, w gminie Gierałtowice, obejrzeć możemy m.in. spichlerz plebański. Jest to jeden z typowych, niewielkich spichlerzy wiejskich. Obiekt ten, znajdujący się w ogrodzie probostwa obok kościoła pod wezwaniem św. Jana Nepomucena, wzniesiony został w roku 1829. Zabytkowy spichlerz plebański w Przyszowicach jest jednym z obiektów na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.
Gliwice
Aeroklub Gliwicki został założony w 1955 roku jako filia Aeroklubu Śląskiego w Katowicach, lecz już po roku zyskał pełną samodzielność. Obecnie w jego ramach działają sekcje: samolotowa, szybowcowa, spadochronowa i modelarska, których członkowie mogą pochwalić się sukcesami krajowymi i zagranicznymi. Gliwiccy lotnicy korzystają z lotniska w Trynku, którego tradycje sięgają roku 1916. 17 czerwca 1999 roku na lotnisku tym wylądował śmigłowiec z papieżem Janem Pawłem II.
Przyszowice
Przyszowice leżą w powiecie gliwickim, w gminie Gierałtowice. Najdawniejsza wzmianka o wsi pochodzi z 1305 r. i pojawia się w spisie dochodów biskupich. Jednym z kilku tutejszych zabytków, obok kościoła, spichlerza i starej szkoły, jest pałac wzniesiony w końcu wieku XIX dla rodziny von Raczek. Ten eklektyczny, dwukondygnacyjny obiekt na planie zbliżonym do prostokąta, z dwiema wieżami, otoczony jest parkiem o powierzchni 8,4 ha.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Ornontowice
Cukiernia z tradycjami sięgającymi początku lat 90.
Zabrze
Szyb Maciej to zespół obiektów dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Concordia" położony w dzielnicy Zabrza – Maciejowie. Ara... więcej>>
Rybnik
Obiekt, dysponujący eleganckim i przestronnym wnętrzem z letnim patio, położony jest w uroczym miejscu nad Zalewem Rybni... więcej>>