SZCZEGÓŁY ATRAKCJI TURYSTYCZNEJ
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Kolonia robotnicza „Carl Emanuel” („Karmańskie”) w Rudzie Śląskiej


Kolonia robotnicza „Carl Emanuel", tzw. "Karmańskie” (od nazwy szybu Karl Emanuel) w Rudzie Śląskiej to jeden z ładniejszych przykładów budownictwa patronackiego na Górnym Śląsku. Budowę kolonii rozpoczęto pod koniec XIX wieku z inicjatywy Ballestremów, którzy na południe od osady Ruda posiadali dużą kopalnię „Brandenburg” (później „Wawel”) oraz koksownię. Do dziś zachowały się efektowne budynki mieszkalne dla robotników i nadzoru, stojące przy ulicach Wolności i Raciborskiej.

Ruda Śląska

Ruda Śląska leży w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, w pobliżu Bytomia, Chorzowa i Zabrza. Miasto jest młode ale powstało z połączenia wielu starych miejscowości, które w XIX wieku przeżyły rewolucję przemysłową. W drugiej połowie XIX wieku właścicielami większości terenów dzisiejszej Rudy Śląskiej byli przedstawiciele możnego rodu Ballestremów. Posiadali oni tutaj m.in. jedną z największych na Górnym Śląsku kopalnię „Brandenburg” (w okresie międzywojennym i powojennym funkcjonowała pod nazwą „Wawel”), przy której działała także koksownia. Rozwój kopalni stworzył potrzebę przyciągnięcia górników, a więc budowy kolonii robotniczej. Na jej miejsce wybrano tereny przy skrzyżowaniu dróg łączących Rudę z Wirkiem i Zabrze z Chebziem.

Kolonia robotnicza "Carl Emanuel"

Pierwsze typowe familoki postawiono już pod koniec XIX wieku, pomiędzy dzisiejszymi ulicami Wolności i Zabrzańską, a nieco później zbudowano duży dom noclegowy i kilka obiektów usługowych; w pierwszych latach XX wieku kolonię rozbudowano o domy mieszkalne przy ul. Południowej. Żaden z tych budynków nie przetrwał do naszych czasów – część zastąpiono nową zabudową, część uległa rozbiórce podczas budowy Drogowej Trasy Średnicowej. Warte zatem szczególnej uwagi są zachowane, zabytkowe zabudowania kolonii pomiędzy ulicami Wolności, Raciborską i Zabrzańską. Kwartał ten stawiano w latach 1909-1911. Budynki tworzą zamknięty czworobok z dziedzińcem pośrodku. Ceglane domy są dwukondygnacyjne, przykryte wielospadowymi dachami; mieszkania są jedno- lub dwuizbowe, z sanitariatami dostępnymi z loggii. W 1922 roku zakończono budowę dwóch najefektowniejszych gmachów na terenie kolonii – są nimi narożne domy wzniesione na planie w kształcie litery L, wyróżniające się bogatą i ciekawą formą architektoniczną - operującą takimi detalami, jak baszty, wieżyczki czy zwieńczone spływami wolutowymi szczyty.

Lokalizacja
ulica Wolności, Raciborska
41-700 Ruda Śląska
Ruda Śląska
Aglomeracja Górnośląska
w mieście
Informacje ogólne
: osiedla robotnicze
Ceny i udogodnienia
: nie dotyczy
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
0941
/Media/Default\.MainStorage/Poi/i0jjdpkf.jfq\0941.mp3

W pobliżu
Ruda Śląska
Muzeum Miejskie im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej powstało w 1990 roku. Kontynuuje ono tradycje Miejskiej Izby Regionalnej, której gospodarzem było Towarzystwo Miłośników Miasta Ruda Śląska. Muzeum znalazło siedzibę w stuletnim budynku dawnego ratusza gminy Ruda (wcześniej szkoła dla dziewcząt). W zbiorach przeważają pamiątki historyczne, związane z poszczególnymi miejscowościami współtworzącymi dzisiejszą Rudę Śląską.
Ruda Śląska
Początki Rudy śląskiej związane były z wydobyciem rud metali, co doprowadziło do odkrycia węgla kamiennego w drugiej połowie XVII wieku. Zasoby węgla przyciągały przedsiębiorców, którzy inwestowali w teren, budując kopalnie i huty. Wzrost wydobycia przyciągał nowe rzesze robotników, dla których zaczęły powstawać pierwsze osiedla robotnicze. Jednym z nich jest osiedle przy ul. Wieniawskiego, Wolności, Staszica i Kościelnej.
Ruda Śląska
W 1997 roku wydobyto ostatnią tonę węgla z szybu „Centralny” kopalni „Wawel” w Rudzie Śląskiej. W ten sposób zakończyła się blisko 250-letnia historia górnictwa w tej części Górnego Śląska. Po kopalni pozostały interesujące pamiątki z szybem „Mikołaj” na czele. Warto jednak także odszukać zabudowania szybu „Franciszek”. Na rewitalizację czekają XIX-wieczne budynki remizy straży pożarnej i maszynowni, a także stalowa wieża wyciągowa.
Ruda Śląska
Ruiny dawnego pałacu, należącego do rodu Ballestremów, jak również ruiny domu, w którym mieszkał górnośląski przedsiębiorca z pierwszej połowy XIX w. - Karol Godula - były przez lata miejscem zapomnianym. Z początkiem XXI w. pojawiły się pomysły na ich wykorzystanie. Obiekty zostały przekazane przez władze Rudy Śląskiej fundacji „Zamek Chudów”, w nadziei na rewitalizację i uczynienie z nich atrakcji turystycznej.
Ruda Śląska
Osiedle robotnicze „Kaufhaus” znajduje się na granicy dwóch dzielnic Rudy Śląskiej – Nowego Bytomia i Chebzia. Dla swoich pracowników postawili to osiedle właściciele istniejącej do dziś Huty „Pokój”. Najstarsze domy wielorodzinne, tzw. familoki zostały zbudowane w drugiej połowie XIX wieku – możemy je zobaczyć przy ul. Piotra Niedurnego. Na początku ubiegłego stulecia wzniesiono dla hutników i ich rodzin Kaufhaus, czyli dom towarowy, od którego osiedle wzięło swoją współczesną nazwę.
Ruda Śląska
Szyb Mikołaj w Rudzie Śląskiej został oddany do użytku w 1912 roku i należał wówczas do kopalni „Wolfgang”. W latach powojennych funkcjonował w ramach kopalni „Walenty-Wawel”, która zakończyła działalność w latach 90. ubiegłego stulecia. Kompletny zespół zabudowań szybu należy dziś do miasta. Zobaczyć tutaj warto chociażby działającą maszynę wyciągową z kołem zamachowym o średnicy 6 m i wadze 20 ton.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Zabrze
Szyb Maciej to zespół obiektów dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Concordia" położony w dzielnicy Zabrza – Maciejowie. Ara... więcej>>
Katowice
Restauracja Kuchnia Otwarta specjalizuje się w potrawach tradycyjnej kuchni polskiej, a wszystkie serwowane dania opiera... więcej>>
Katowice
Restauracja sunlight to wizytówka hotelu, dostępna nie tylko dla gości hotelowych. Wypełniona światłem i otwarta, choć j... więcej>>
Noclegi
Ruda Śląska
Hotel znajduje się w zabytkowym budynku należącym niegdyś do włoskiego rodu Ballestremów. Najwybitniejszym przedstawicielem rodu, najbardziej zasłużonym dla Śląska był hrabia Franciszek II Ksawery von Ballestrem – za czasów którego wybudowano Pałac – Restaurację Hrabiowską z dużą salą widowiskową , w którym teraz znajduje się RESTAURACJA & HOTEL *** ADRIA. Hotel dysponuje 3 pokojami jednoosobowymi i 23 pokojami dwuosobowymi. Hotel położony jest 2 km – od Drogowej Trasy Średnicowej (DTŚ) łączącej wszystkie duże miasta aglomeracji.
Ruda Śląska
Willa Florianka dysponuje pokojami gościnnymi, apartamentami, restauracją z kuchnią polską.
zobacz więcej
Gastronomia
Zabrze
Valdi Classic to Dom Przyjęć, pokoje hotelowe oraz Restauracja. Obiekt swoją działalność rozpoczął z początkiem 2013 roku i jest kontynuacją działalności restauracji Valdi Plus z siedzibą w Mikołowie- Borowej Wsi. Na salach bankietowych oraz w miejscach wskazanych przez klienta, organizuje wspaniałe przyjęcia okolicznościowe tj. wesela, komunie, chrzciny, kameralne rodzinne uroczystości. Valdi Classic to również doskonałe miejsce na spotkania i imprezy o charakterze biznesowym.
zobacz więcej