Układ urbanistyczny socrealistycznego centrum Tychów

Miejscowość:
Tychy
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera

Tychy są 130-tysięcznym miastem, położonym w południowej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Początki Tychów sięgają końca średniowiecza – pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z XV wieku. Wkrótce w miejscowości zbudowano kościół pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, a w wieku XVII właściciele tych terenów – panowie pszczyńscy – uruchomili tutaj znany do dziś browar. Tychy w niewielkim stopniu odczuły XIX-wieczny śląski rozwój przemysłowy, chociaż poprowadzono przez nie linię kolejową i działała tu fabryka celulozy i dwa browary. W okresie międzywojennym Tychy uczyniono gminą wiejską na prawach miejskich. Wielkie zmiany nadeszły po II wojnie światowej wraz z nowymi, komunistycznymi władzami Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W 1950 roku podjęto decyzję o rozbudowie Tychów - wpierw do rozmiarów ośrodka 30-tysięcznego, a później – ponad 100-tysięcznego. Jednocześnie, z dniem 1 stycznia 1951 roku, Tychy stały się pełnoprawnym miastem.

Osiedle w Tychach

W 1951 roku ruszyła budowa pierwszego osiedla, które (podobnie jak podkrakowska Nowa Huta) miało być wcieleniem socjalistycznych ideałów. Projekt urbanistyczno-architektoniczny przygotował profesor Tadeusz Todorowski z Politechniki Śląskiej. Na miejsce budowy wybrano tereny dawnego folwarku, rozciągające się pomiędzy starymi Tychami a dworcem kolejowym. Osiedle „A”, bo taką otrzymało nazwę, ma kształt prostokąta, który regularnie zabudowano blokami wzdłuż dwóch osi, przecinających się pośrodku, w miejscu, zwanym obecnie placem św. Anny, a dawniej – placem Wincentego Pstrowskiego (przodownik pracy w czasach stalinowskich). Wielorodzinne domy wzniesiono z cegły.

Osiedle „A” jest wręcz wzorowym odzwierciedleniem ideałów socrealizmu. W architekturze i detalach architektonicznych częste są odwołania historyczne (zwłaszcza do renesansu) w postaci arkad czy attyk. Liczne są rzeźby, płaskorzeźby i sgraffita, a wejścia do domów zdobią plakiety z wizerunkami zwierząt. Jednak najsłynniejszą rzeźbą jest (ustawiona od strony dawnej ulicy Lenina, a obecnie Andersa) kamienna figura robotnicy, z kielnią w jednej ręce i makietą domu w drugiej.

Plac św. Anny

Na placu św. Anny zbudowano także żłobek, przedszkola, szkoły, przychodnię i sklepy. Południową pierzeję placu zamyka okazały gmach domu kultury „Górnik”. W następnych dziesięcioleciach Tychy rozbudowano w kierunku południowym, realizując projekt powszechnie nazywany Nowymi Tychami. Tam również zastosowano wiele nowatorskich rozwiązań.

Wyświetlenia:  1
Lokalizacja:

Ul. plac św. Anny
Tychy
Gmina: Tychy


Region turystyczny: 
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia
Lokalizacja: 
W mieście, W centrum miasta
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Informacje ogólne:
Rodzaj obiektu:  Zabytkowa zabudowa

Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 0.0 (Oddano 0 głosy)
POI
Informacja turystyczna 
Aktywnie 
Dziedzictwo kulturowe 
Przyroda 
Biuro podróży 
Gastronomia 
Nocleg 
Oferta turystyczna 
Rozrywka 
Wypożyczalnia 
Zdrowie i uroda 
Centra kongresowo wystawiennicze 
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Trasa narciarska
Do startu
Do mety
PDF
KML
GPX
Pliki dźwiękowe
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Tychy
0.79 km
Tychy
1.44 km
Tychy
1.58 km
Gastronomia w pobliżu
Tychy
0.22 km
Tychy
1.93 km
Wydarzenia w pobliżu
2020-10-24
9.77 km
Teatr Żelazny zaprasza 24 października o godzinie 16:00 oraz 19:00 na spektakl pt. Izba (nie) Przyjęć.
Katowice
2020-10-25
14.39 km
W tym roku także Ogólnopolski Konkurs Ortograficzny Dyktando 2020 przechodzi w tryb online. Napiszemy je w domu 25 października.
Katowice
2020-10-04
14.39 km
Tegoroczny jubileuszowy 30. Międzynarodowy Festiwal Młodych Laureatów Konkursów Muzycznych odbędzie się w dniach 04.10.2020 – 25.10.2020. W ramach Festiwalu odbędzie się 11 koncertów, wszystkie w Katowicach (NOSPR, Katowice Miasto Ogrodów, Studio Koncertowe Polskiego Radia Katowice), a także w przestrzeni wirtualnej
Katowice
2020-11-14
14.39 km
14 listopada 2020, o godz. 20.00 w Sali koncertowej Katowice Miasto Ogrodów wystąpi Tomasz Organek.
2021-01-17
14.39 km
Galeria Miasta Ogrodów zaprasza od 28 października 2020 do 17 stycznia 2021 na wystawę pt. Demontaż.