Zabytkowy układ urbanistyczny Żor

Miejscowość:
Żory
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera

Żory, na co wskazuje etymologia tej nazwy, stanęły w miejscu, gdzie pierwsi osadnicy uzyskali ziemię pod uprawę poprzez wypalenie miejscowych lasów. Powstała w ten sposób osada rozwinęła się dzięki położeniu na szlaku handlowym, łączącym Kraków ze Śląskiem. W drugiej połowie XIII wieku Żory awansowały do statusu miasta. Decyzję o jego założeniu podjął w 1272 roku, aktywny na tym polu książę opolsko-raciborski, Władysław.

Układ urbanistyczny

Ukształtowany na przełomie XIII i XIV wieku układ urbanistyczny Żor przetrwał do dziś. Gród otoczono murem, który wraz z fosą przypominał wyglądem wrzeciono (długie na 450 m i szerokie na 300). Na obu jego końcach wymurowano bramy: od strony wschodniej krakowską, od strony zachodniej cieszyńską. Pozostałością po rozebranym na początku XIX wieku murze jest biegnąca po owalu ul. Murarska, z nielicznymi parterowymi domkami, reliktami starej zabudowy oraz kapliczką św. Jana Nepomucena, wybudowaną w miejscu drewnianego kościółka Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, który spłonął w 1807 roku. Natomiast w miejscu dawnych bram postawiono ich pomniejszone rekonstrukcje. Fragmenty ceglanych obwarowań odnajdziemy np. pomiędzy kościołem parafialnym a starym cmentarzem.

Rynek

Centrum miasta Żory stanowił i stanowi prostokątny Rynek. Liczne pożary, trawiące miasto, spowodowały, że jego zabudowa pochodzi głównie z XIX i XX wieku. Na środku znajduje się zabytkowa figura św. Jana Nepomucena. Warto zwrócić uwagę na dwie kamienice znajdujące się w południowej pierzei Rynku: obok siebie stoi tam ratusz i skromny dom rodzinny Otto Sterna, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki. Na północ od placu Rynku wznosi się kościół parafialny pod wezwaniem św. św. Filipa i Jakuba. Wzniesiony w XV wieku, w stylu gotyckim, w następnych stuleciach był wielokrotnie niszczony i odbudowywany.

Wirtualne wycieczki
Wyświetlenia:  495
Lokalizacja:

Żory
Gmina: Żory
Powiat: Żory


Region turystyczny: 
Kraina Górnej Odry
Lokalizacja: 
W mieście, W centrum miasta
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Informacje ogólne:
Rodzaj obiektu:  Zabytkowa zabudowa

Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 4.0 (Oddano 1 głosy)
POI
Informacja turystyczna 
Aktywnie 
Dziedzictwo kulturowe 
Przyroda 
Biuro podróży 
Gastronomia 
Nocleg 
Oferta turystyczna 
Rozrywka 
Wypożyczalnia 
Zdrowie i uroda 
Centra kongresowo wystawiennicze 
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Pliki dźwiękowe
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Żory
0.30 km
Pawłowice
1.27 km
Żory
1.27 km
Gastronomia w pobliżu
Żory
0.13 km
Żory
0.21 km
Żory
0.54 km
Żory
0.56 km
Wydarzenia w pobliżu
Żory
2026-10-12
0.12 km
Zapraszamy na koncert Michała Wiśniewskiego w Żorach.
Rybnik
2026-10-23
11.95 km
Zapraszamy na koncert, który sprawia że wspomnienia wracają
Rybnik
2026-10-16
12.20 km
Spotkanie z Adamem Markiem – spotkanie autorskie - promocja najnowszej książki poetyckiej „jej kolor włosów”
Rybnik
2026-10-09
12.20 km
✿ Otwarte Spotkania Śpiewacze ✿ Terminy spotkań: 25.09 | 17:00 | Teatr Ziemi Rybnickiej - Galeria Oblicza 09.10 | 17:00 | Halo! Rybnik 13.11 | 17:00 | Halo! Rybnik 11.12 | 17:00 | Halo! Rybnik 08.01 | 17:00 | Halo! Rybnik
Rybnik
2026-10-12
12.20 km
Zapraszamy na prelekcję o historii rybnickiego zakładu budowy organów, którego działalność na przestrzeni niemalże 100 lat odcisnęła niemały wpływ na śląskie budownictwo organowe oraz wpisała się w dziedzictwo lokalnego instrumentarium. Dowiedzą się Państwo o dorobku firmy, jej losach po II Wojnie Światowej, a także jak potoczyły się losy zachowanych organów. Prelekcję poprowadzi Przemysław Kadłubek organmistrz i muzyk ze Świerklan. Zapraszamy!