SZCZEGÓŁY ATRAKCJI TURYSTYCZNEJ
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Nowy cmentarz żydowski w Gliwicach


Historia Żydów gliwickich sięga XVII wieku, choć w większej liczbie zaczęli się oni tutaj osiedlać sto lat później. Pierwsza synagoga powstała w Gliwicach w roku 1812, zaś w 1861 otwarto kolejną. Cmentarz żydowski, położony przy obecnej ul. Poniatowskiego, zwany nowym, założony został w latach 1902 - 1903 z powodu ogromnego wzrostu ludności żydowskiej, a co za tym idzie przepełnienia starego cmentarza przy obecnej ul. Na Piasku. Pierwotnie powierzchnia nowego cmentarza wynosiła 2,5 ha.

Projekt cmentarza

Nowy cmentarz żydowski otwarto uroczyście 15 listopada 1903 r. wraz z wybudowanym przy nim domem przedpogrzebowym. Twórcą projektu kompleksu cmentarnego był wiedeński architekt Max Fleischer. Sam dom przedpogrzebowy stanowił imponującą, neogotycką budowlę, która mieściła kostnicę, pomieszczenie do rytualnych obmyć zwłok oraz salę uroczystości pogrzebowych. Nekropolia została ogrodzona ceglanym murem z dwiema dużymi bramami o kutych, żeliwnych kratach.

Historia cmentarza

Pierwszy pochówek miał tu miejsce w styczniu 1904 r. W lipcu 1930 r. postawiono tu pomnik poświęcony poległym podczas I wojny żydowskim żołnierzom z Gliwic, walczącym w szeregach armii niemieckiej. Nowy cmentarz żydowski ufundowany został przez Niemiecki Związek Żydowskich Żołnierzy Frontowych. Ponieważ Gliwice należały do Niemiec, ciężkie czasy dla tutejszej społeczności starozakonnej zaczęły się już w 1933 r. Pobicie rabina oraz bojkot sklepów i przedsiębiorstw żydowskich, spowodowały masowe wyjazdy z miasta. Prześladowania przybrały na sile z końcem lat 30-tych, gdy pozbawiono Żydów prawa do prowadzenia działalności gospodarczej, zaś podczas „nocy kryształowej” spalono synagogi i splądrowano żydowskie sklepy i mieszkania. W latach 1942-1943 Niemcy zgładzili niemal doszczętnie tutejszą starozakonną społeczność. Zdewastowano wówczas część cmentarza, wywożąc liczne nagrobki oraz urządzając w domu przedpogrzebowym magazyn wojskowy. Pochówki wznowione zostały od lutego 1946 r.

Nagrobki

Nowy cmentarz żydowski jest czynny, a więc obecnie stanowi jedną z trzech czynnych nekropolii żydowskich na Górnym Śląsku. Teren cmentarza podzielony jest na kilka kwater z około 800 grobami i zachowanymi około 600 nagrobkami. Najstarszy należy do Emanuela Zweiga zmarłego w 1904 r. Przy głównej alei i przy zachodnim murze znajdują się najokazalsze grobowce, m.in. gliwickiego rabina Wilhelma Münza, zmarłego w w 1917 r. Postawiono tu także pomnik Żydom , którzy zginęli w czasie tzw. marszu śmierci – marszu ewakuacyjnego z obozu Auschwitz-Birkenau w styczniu 1945 r..

Lokalizacja
ulica Poniatowskiego 23
44-100 Gliwice
Gliwice
Aglomeracja Górnośląska
w mieście
Kontakt
: http://www.sztetl.org.pl/pl/city/gliwice/http://www.kirkuty.xip.pl/gliwice.htmwww.zikaron.pl http://www.sztetl.org.pl/pl/article/gliwice/12,cmentarze/2902,nowy-cmentarz-zydowski-w-gliwicach-ul-poniatowskiego-/
Informacje ogólne
: zabytkowe cmentarze
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie
Audiowycieczki z tego miasta
Zapraszamy na audiowycieczkę po Gliwicach!
Zapraszamy na przygotowaną specjalnie dla dzieci audiowycieczkę po Gliwicach!
Wir laden Sie herzlich zu einer Audiotour durch Gliwice ein!
Zapraszamy na przygotowaną specjalnie dla dzieci audiowycieczkę po centrum Gliwic!
Pliki dźwiękowe
0440
/Media/Default\.MainStorage/Poi/ya5e2j5s.2v2\0440.mp3

W pobliżu
Gliwice
Dom Pamięci Żydów Górnośląskich to nowo utworzony oddział Muzeum w Gliwicach, powstały w dawnym domu przedpogrzebowym, mieszczącym się na terenie cmentarza żydowskiego. Budynek znajduje się w gliwickiej dzielnicy Zatorze przy ul. Poniatowskiego, obok Cmentarza Lipowego.
Gliwice
Kościół pod wezwaniem Chrystusa Króla w Gliwicach należy do najciekawszych międzywojennych realizacji budownictwa sakralnego na terenie Śląska. Świątynię wzniesiono w dzielnicy Zatorze w latach 1934-35. Powstała z cegły, według projektu architekta Karla Mayra. Nadał on świątyni kształt ekspresjonistyczno-modernistyczny. We wnętrzu bardzo interesujące są, zachowane z pierwotnego wystroju, cztery przedwojenne witraże oraz fresk przedstawiający Chrystusa Króla (autorstwa Karla Platzka).
Gliwice
Kościół pod wezwaniem Świętej Rodziny w Gliwicach, w dzielnicy Zatorze, został zbudowany w latach 1899-1901, kiedy na tych rolniczych dotychczas terenach pomiędzy Gliwicami i Zabrzem rozwijał się dynamicznie przemysł ciężki, a obok fabryk budowano osiedla robotnicze. Kościół, w stylu neogotyckim, na planie krzyża greckiego, wzniesiono dzięki funduszom właściciela pobliskiej huty (niegdyś „Gliwice”, później „1 maja”) Oscara Huldschinsky’ego.
Gliwice
Pierwsze wzmianki o osiedlaniu się Żydów w Gliwicach pochodzą z XVII wieku. W XVIII wieku mieszkało tutaj kilkanaście żydowskich rodzin. W 1812 roku wybudowali oni swoją pierwszą synagogę. Trzy lata później założono najstarszy cmentarz – przy obecnej ul. Na Piasku. Do dziś przetrwało około 500 nagrobków, wykonanych najczęściej z piaskowca. Najokazalsze jest neoklasycystyczne mauzoleum rodziny Meyerów. Na Piasku pochowano wielu członków znanej rodziny Troplowitz.
Gliwice
Drewniana wieża antenowa Radiostacji jest cudem przedwojennej myśli inżynierskiej oraz świadectwem odwagi jej budowniczych. Dzięki wysokości 111 m zajmuje obecnie pierwsze miejsce na liście najwyższych na świecie konstrukcji, zbudowanych całkowicie z drewna. Wzniesiono ją w 1935 roku na terenie nowo powstałej stacji nadawczej przy ulicy Tarnogórskiej. 31 sierpnia 1939 roku obiekt był miejscem akcji prowokacyjnej, przeprowadzonej przez funkcjonariuszy hitlerowskiego SS, zwanej w historiografii prowokacją gliwicką.
Gliwice
Gmach dzisiejszego Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki Politechniki Śląskiej w Gliwicach zaliczany jest do najefektowniejszych na Śląsku manifestacji niemieckiej architektury funkcjonalistycznej, wzbogaconej elementami ekspresjonistycznymi. Budynek został wzniesiony w latach 1927-1930, na potrzeby Państwowego Wyższego Liceum im. Josepha von Eichendorffa. Jego projekt opracowano pod kierunkiem miejskiego radcy budowlanego, Karla Schabika.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Zabrze
Szyb Maciej to zespół obiektów dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Concordia" położony w dzielnicy Zabrza – Maciejowie. Ara... więcej>>
Ornontowice
Cukiernia z tradycjami sięgającymi początku lat 90.
Rybnik
Obiekt, dysponujący eleganckim i przestronnym wnętrzem z letnim patio, położony jest w uroczym miejscu nad Zalewem Rybni... więcej>>