Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Osiedle robotnicze w Czerwionce


Na terenie Górnego Śląska wzniesiono ponad dwieście kolonii i osiedli robotniczych. Powstawały one od drugiej połowy XVIII w., a wiele z nich cechuje się interesującą architekturą, układem przestrzennym i rozwiązaniami technicznymi.

Familoki

Jednym z przykładów tego rodzaju zabudowy jest patronackie osiedle robotnicze kopalni Dębieńsko, które zostało zbudowane w latach 1899-1916 w Czerwionce (niegdyś osobnej miejscowości, a dziś części miasta Czerwionka-Leszczyny). Leży ono przy ulicach: Wolności, Słowackiego, Generała Hallera, Kombatantów, Mickiewicza i Szkolnej. Czerwionka z końcem wieku XIX była wsią należącą do właścicieli kopalni Dębieńsko, składającą się z kilkudziesięciu budynków. Obiekty osiedla robotniczego zaczęto wznosić w 1899 r. Do 1909 wybudowano 42 domy mieszkalne (familoki) dla rodzin pracowników. Obok nich wzniesiono 2 sypialne dla robotników nie posiadających rodzin oraz 4 budynki urzędnicze. Osobny budynek pomieścił pralnię, suszarnię, magiel, łaźnię oraz 6 pieców do wypieku chleba (jest to obecny Dom Kultury przy ul. Wolności, przebudowany w latach 70-tych). Projektantem kompleksu był mistrz budowlany Stork z Czerwionki. W następnych latach powstawały kolejne domy.

Charakterystyka budynków

Murowane budynki osiedla reprezentują charakterystyczny dla Górnego Śląska typ tzw. familoków i wraz z uliczkami tworzą niepowtarzalny klimat, wzbudzający zainteresowanie przyjezdnych. Osiedle liczy w sumie 98 budynków. Ich ozdobne elewacje posiadają wiele ozdobnych detali architektonicznych. Według historyków zachowane w praktycznie niezmienionym kształcie osiedle stanowi jedno z najbardziej interesujących i unikatowych w regionie, dlatego też w 1994 r. znalazło się w rejestrze zabytków.

Lokalizacja
ulica Wolności, Słowackiego, Hallera, Kombatantów, Mickiewicza i Szkolna
44-230 Czerwionka-Leszczyny
Czerwionka-Leszczyny
Region Rybnicko-Raciborski, Śląsk
w mieście
Kontakt
: www.familoki.com.pl
Informacje ogólne
: osiedla robotnicze, zabytki architektury, zabytki techniki, zabytkowa zabudowa/układ urbanistyczny
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
: przewodnik
Dostępność
: cały rok

Nie jesteś zalogowany. Aby skorzystać z planera podróży musisz się zalogować.

Przejdź do strony logowania.

Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
0340
/Media/Default\.MainStorage/Poi/xt5vjglo.g2q\0340.mp3

W pobliżu
Czerwionka-Leszczyny
Jeden z najlepiej zachowanych układów urbanistycznych osiedla robotniczego z pierwszej połowy XX w. To całościowy kompleks, obejmujący zabudowę mieszkalną, gospodarczą i zieleń obsadzenia ulic, związany z historią kopalni Dębieńsko w Czerwionce (powiat rybnicki).
Czerwionka-Leszczyny
Tradycje górnictwa węglowego na terenie Czerwionki-Leszczyn liczą około 200 lat. Już w XIX wieku działało tutaj kilka niedużych kopalń, z których większość została pod koniec tego stulecia połączona w jedną, dużą - „Dębieńsko”. Wydobywała ona węgiel do roku 2000. Pozostały po niej charakterystyczne, ceglane zabudowania, stalowa wieża wyciągowa, wysokie hałdy oraz kolonia robotnicza. Warto zobaczyć pełną zabytków Izbę Tradycji KWK „Dębieńsko”.
Czerwionka-Leszczyny
Czerwionka-Leszczyny, miasto-gmina, leży w powiecie rybnickim. Jest złożone z dawniejszych, odrębnych miejscowości - Czerwionki i Leszczyn oraz mniejszych - Czuchowa i Dębieńska, tworzących dzielnice. W Czuchowie stoi dawny dwór z XIX wieku. Z kolei w Leszczynach znajduje się dwór klasycystyczny, zwany zamkiem, wzniesiony w 1882 r. W dzielnicy Czerwionka, przy al. św. Barbary 6, zachował się budynek dworu z XIX wieku – obecna siedziba m.in. wydziałów Urzędu Gminy i Miasta.
Czerwionka-Leszczyny
W dzielnicy miasta Czerwionka-Leszczyny, stanowiącej przed laty wieś Leszczyny, znajduje się charakterystyczna budowla dworu, zwracająca uwagę swoją trójkondygnacyjną wieżą. Rezydencja ta, zwana niekiedy leszczyńskim zamkiem, wzniesiona została w latach 1882-88, gdy właścicielami tutejszych włości byli Barteltowie. Obecnie w pałacu mieści się m.in. Miejska Biblioteka Publiczna, dlatego też obiekt ten można swobodnie obejrzeć.
Bełk
W miejscowości Bełk, należącej do powiatu rybnickiego, znajduje się drewniany, XVIII-wieczny kościół pw. św. Marii Magdaleny. Oprócz tego zabytku (ostatnio niestety zamkniętego), będąc w tych stronach warto obejrzeć także interesujące okoliczne krajobrazy. Kościół sąsiaduje ze stawami oraz z rzeką Bierawką, wchodzącymi w skład obszarów Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe. Obiekt sakralny w Bełku znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.
Bełk
W połowie lat 90. ubiegłego wieku na zalesionym wzniesieniu o nazwie Ramża w okolicach Rybnika postawiono jeden z pierwszych w Polsce radarów meteorologicznych. Jego zadaniem jest monitorowanie gwałtownych zjawisk pogodowych i cykliczne przesyłanie danych do centrum operacyjnego. Po modernizacji w 2010 roku radar stał się najnowocześniejszym spośród wszystkich, zamontowanych w Polsce, ośmiu tego typu urządzeń.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Ornontowice
Cukiernia z tradycjami sięgającymi początku lat 90.
Rybnik
Obiekt, dysponujący eleganckim i przestronnym wnętrzem z letnim patio, położony jest w uroczym miejscu nad Zalewem Rybni... więcej>>
Zabrze
Szyb Maciej to zespół obiektów dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Concordia" położony w dzielnicy Zabrza – Maciejowie. Ara... więcej>>
Noclegi
Rybnik
Hotel Olimpia znajduje się w rybnickiej dzielnicy Kamień, na terenie Parku Krajobrazowego "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich", w odległości 6 km od centrum miasta. Obiekt posiada kompleks sportowo-rekreacyjny, przeznaczony do aktywnego wypoczynku. Hotel Olimpia oferuje komfortowy pobyt i udany wypoczynek.
zobacz więcej