Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Ruiny huty szkła w Złatnej


Złatna to wieś na Żywiecczyźnie, położona w gminie Ujsoły. Główna zabudowa miejscowości ciągnie się wzdłuż potoku o nazwie Bystra, a przysiółki wspinają się na stoki pasm górskich grupy Lipowskiego Wierchu oraz grzbietu granicznego z Krawców Wierchem. Początki osadnictwa na tych niegościnnych terenach nie są wcale odległe, sięgają przełomu XVI i XVII wieku – pierwsi pojawili się tutaj zajmujący się pasterstwem przedstawiciele ludności wołoskiej, którzy być może zmieszali się z przybyszami z równin. Przez długi czas największym bogactwem Beskidów były rozległe lasy. W XIX wieku fakt ten dostrzegli ówcześni właściciele Żywiecczyzny, Habsburgowie, którzy rozpoczęli racjonalną gospodarkę leśną. Aby dobrze zarządzać zielonym bogactwem sprowadzili leśników m.in. z głębi cesarstwa. To dla nich postawili szereg budynków, które dziś możemy podziwiać jako atrakcje turystyczne. W Złatnej chociażby stoi efektowna leśniczówka, zbudowana w latach 70. XIX wieku. Zaprojektował ją nadworny budowniczy miejscowych Habsburgów, Karol Pietschka. Złatna może się też pochwalić epizodem przemysłowym. Na początku XIX wieku, kiedy Żywiecczyzną władali jeszcze Wielopolscy, w przysiółku Złatna Huta uruchomiono hutę szkła. Specjalistów ściągnięto z Austrii i Niemiec. Dziś w przysiółku zobaczymy rekonstrukcję prymitywnego pieca komorowego, opalanego węglem drzewnym. Powyżej niego zachowały się ślady drugiego pieca oraz fundamenty głównego budynku huty; postawiono go z cegły, miał ponad 30 m długości - musiał więc wywierać na góralach wielkie wrażenie, tym bardziej, że buchał z niego gęsty dym. W Złatnej kształtowano szkło białe i zielone - głównie proste naczynia stołowe. Kruche wyroby miejscowej huty są dzisiaj wielką rzadkością. Zieloną butelkę ze Złatnej możemy zobaczyć w Muzeum w Żywcu. Huta funkcjonowała do lat 70. XIX wieku. Kolejni właściciele Żywiecczyzny dostrzegli wtedy, jak szybko znikają okoliczne lasy, przetwarzane na węgiel drzewny. Produkcję więc wstrzymano. Ciekawym zabytkiem, związanym z hutą, jest kamienny krzyż, znajdujący się nieopodal. Ustawiono go w 1833 roku ku upamiętnieniu trzech pracowników zakładu: Józefa i Feliksa Gottlicherów oraz Jerzego Frenzla.

Lokalizacja
Złatna
Ujsoły
Beskidy i Śląsk Cieszyński, Beskid Żywiecki
w górach, w lesie, na wsi
Informacje ogólne
: źródła historii, poprzemysłowe, zabytki architektury
Ceny i udogodnienia
: nie dotyczy
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
1363
/Media/Default\.MainStorage/Poi/5nvbiz0e.b2b\1363.mp3

W pobliżu
Złatna
Hala Lipowska, rozciągająca się na południowym stoku Lipowskiego Wierchu (1324 m n.p.m.), zalicza się do najpiękniejszych polan w całym Beskidzie Żywieckim. Znana jest przede wszystkim z niezrównanego widoku, obejmującego zarówno Pilsko i Tatry, jak i Mała Fatrę oraz szczyty grupy Wielkiej Raczy. Na Hali Lipowskiej stoi od czasów przedwojennych popularne wśród turystów schronisko Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.
Ujsoły
Rezerwat Lipowska należy do obszarów chronionych, położonych w wyższych partiach Beskidu Żywieckiego, a w szczególności do kilku rezerwatów służących zachowaniu cennych przyrodniczo terenów, położonych w paśmie Pilska i Lipowskiej. Obszar ten, o powierzchni 63 ha, znajdujący się w szczytowych partiach masywów Lipowskiej i Rysianki, objęto ochroną w 2008 r. Rezerwat służy zachowaniu torfowisk oraz lasu górnoreglowego.
Żabnica
Hala Rysianka od wielu już lat konkuruje z położoną po sąsiedzku Halą Lipowską urodą rozległej polany, wspaniałą panoramą od Romanki i Pilska, przez Tatry po Małą Fatrę, oraz stylowym schroniskiem turystycznym. W okresie międzywojennym schronisko Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego na Hali Rysianka było centrum polskiego ruchu turystycznego w tej części Beskidu Żywieckiego. Przy schronisku znajduje się węzeł szlaków turystycznych wszystkich kolorów.
Ujsoły
Wyciąg narciarski, trasa o długości 500 m przygotowana ratrakiem Trasy do uprawiania narciarstwa biegowego
Sopotnia Wielka
Rezerwat „Pod Rysianką” to jeden z obszarów chronionych położonych w Beskidzie Żywieckim, obejmujący fragmenty lasów dolnoreglowych, częściowo na pograniczu regla górnego. W tutejszych pozostałościach dawnej Puszczy Karpackiej występują m.in. rośliny chronione, a nieraz pojawiają się rzadkie gatunki zwierząt. Wzdłuż południowej granicy rezerwatu przebiega szlak turystyczny, a w sąsiedztwie znajduje się popularne schronisko „Na Rysiance”.
Glinka
Krawców Wierch, mierzący 1071 m n.p.m., to jeden z licznych, malowniczych szczytów Beskidu Żywieckiego. Znajduje się w paśmie granicznym, pomiędzy przełęczami Glinka (na południu) i Bory Orawskie (na północy). Warto wspiąć się na tę górę ze względu na podszczytową Halę Krawculi, z której otwiera się piękna panorama. Nocleg i posiłek można znaleźć w stylowej bacówce PTTK, która znana jest także z wielu imprez turystycznych.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Jeleśnia
Unikatowa w skali Europy karczma o konstrukcji zrębowej. Budynek, w którym znajduje się restauracja jest na Szlaku Archi... więcej>>
Wisła
Restauracja Chata Olimpijczyka Jasia i Helenki jest usytuowana w samym sercu pięknej, urokliwej Wisły.
Bielsko-Biała
Pierwsze wzmianki dotyczące obiektu pochodza z 1896 roku.
Cieszyn
Restauracja Hotelu Liburnia*** powstała w miejscu dawnego zakładu produkcyjnego – CEFANY. Przy aranżacji wnętrza archite... więcej>>
Noclegi
zobacz więcej