Dawne Uzdrowisko w Jastrzębiu-Zdroju

Miejscowość:
Jastrzębie-Zdrój
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera

Obok zakładów zdrojowych, w Bad Königsdorff-Jastrzemb na początku lat 60-tych XIX w. wzniesiono także Pijalnię Wód, Dom Zdrojowy, budynek Łazienek I. Jastrzębie Zdrój zaczęło być postrzegane jako modna miejscowość kuracyjna dla arystokracji, zarówno pruskiej, jak i polskiej. W roku 1864 rozpoczęła się sprzedaż 16-krotnie zagęszczonej solanki jastrzębskiej. Wtedy też do Stanów Zjednoczonych zostało wyeksportowane ponad 10 tysięcy butelek solanki, a w roku kolejnym ponad 14 tysięcy.

O uzdrowisku

Uzdrowisko w 1868 r. stało się własnością spółki Actien Commandit Gesellschaft, zaś w ostatnich latach XIX w. kupił je Juliusz Landau. Rozrastające się uzdrowisko wzbogaciło się niebawem o dziecięcy kompleks sanatoryjny, na który składały się Katolicki Zakład Dziecięcy Najświętszej Marii Panny, powstały nieco później Ewangelicki Zakład Dziecięcy „Betania” oraz Żydowski Zakład dla Dzieci.

Mikołaj Witczak

Rok 1896 okazał się przełomowy dla Uzdrowiska, które nabył Mikołaj Witczak (wcześniej, w wyniku niemieckiej dyskryminacji ludności polskiej, jedyny polski lekarz w powiecie rybnickim, pełniący funkcję lekarza zdrojowego w Jastrzębiu Zdroju). Majątek z uwagi na zaniedbania, złe zarządzanie i brak dozoru administracyjnego poprzedniego właściciela, był w stanie ruiny. Witczak zatrudnił polskich lekarzy, inicjując powstanie Stowarzyszenia Lekarzy Polaków na Śląsku, w roku 1903. Wprowadził także nowoczesne metody lecznicze. Za jego czasów powstały także nowe obiekty, doprowadzono też linię telefoniczną oraz przeprowadzono częściową elektryfikację. W 1911 r. dotarła tutaj kolej. W czasach I wojny w wielu sanatoriach urządzono szpitale wojskowe.

Z końcem wojny Mikołaj Witczak odsprzedał uzdrowisko Austriacko-Niemieckiemu Towarzystwu Zdrojowemu, jednak po jego śmierci transakcję unieważnili synowie, Mikołaj i Józef, stając się właścicielami Zdroju. Byli oni zresztą później wśród organizatorów powstań śląskich. W plebiscycie z roku 1921 80% ludności Jastrzębia opowiedziało się za Polską, co też zostało zrealizowane w 1922.

Uzdrowisko w czasach wojny

Polska przedwojenna przyniosła uzdrowisku okres rozkwitu: zbudowano tu nowe sanatoria, basen oraz szereg pensjonatów. W czasie wojny naziści, prześladujący tutejszą ludność polską, w Zdroju utworzyli tzw. „Miasto Matek” dla Niemek, a pod koniec wojny szpitale dla żołnierzy niemieckich. Wojna sprawiła, iż sporą ilość wyposażenia uzdrowiska została rozgrabiona, najpierw przez Niemców, potem przez Rosjan. Po wojnie powrócił tu właściciel, Mikołaj Witczak, który podjął się odbudowy, jednak w 1947 roku został aresztowany przez osławiony, zbrodniczy Urząd Bezpieczeństwa. Szykanowany w PRL przez wiele lat i żyjący w biedzie powstaniec śląski zmarł w roku 1976.

Uzdrowisko stało się państwowe i pomimo tego, że nie odzyskało swej dawnej świetności, długo zaliczane było do kategorii I. Stopniowo jednak jego znaczenie malało, aż w końcu, na przełomie lat 80-tych i 90-tych, uległo likwidacji. Zachowało się sporo obiektów dawnego uzdrowiska.

Uzdrowisko obecnie

Budynek Domu Zdrojowego, wzniesiony w 1862 r., należy dziś do Miejskiego Ośrodka Kultury i mieści salę teatralną, galerię oraz restaurację. Zachowały się także budynki dziecięcych zakładów zdrojowych - katolickiego, żydowskiego i ewangelickiego - przy czym w tym ostatnim mieści się hotel i restauracja „Dąbrówka”. Wybudowane w 1928 r. sanatorium im. Marszałka Piłsudskiego pełni rolę Wojewódzkiego Szpitala Rehabilitacyjnego dla Dzieci. W muszli koncertowej nadal odbywają się wydarzenia muzyczne.

Wyświetlenia:  176
Lokalizacja:

Ul. Witczaka 6
44-330 Jastrzębie-Zdrój
Gmina: Jastrzębie-Zdrój
Powiat: Jastrzębie-Zdrój


Region turystyczny: 
Kraina Górnej Odry
Lokalizacja: 
W mieście
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Kontakt:
Strona internetowa: http://www.jastrzebie.pl

Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 5.0 (Oddano 1 głosy)
POI
Informacja turystyczna 
Aktywnie 
Dziedzictwo kulturowe 
Przyroda 
Biuro podróży 
Gastronomia 
Nocleg 
Oferta turystyczna 
Rozrywka 
Wypożyczalnia 
Zdrowie i uroda 
Centra kongresowo wystawiennicze 
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Do startu
Do mety
PDF
KML
GPX
Pliki dźwiękowe
Wydarzenia w pobliżu
Pruchna
2020-09-08
14.38 km
W Galerii Pod Ratuszem rozpoczęła się wystawa przygotowana przez Amatorską Grupę Twórczą "Strumień" pt. „Świat natury nieożywionej”.
Rybnik
2024-04-14
14.41 km
Zapraszamy do udziału w wyjątkowej podróży. W rolę przewodnika wcieli się Joanna Stebel, prowadząca blog Sassy Silesian pasjonatka dziedzictwa przemysłowego śląskiej ziemi.
Rybnik
2024-04-25
14.41 km
Wystawa jest imprezą otwartą i mogą w niej uczestniczyć zarówno modelarze indywidualni, jak i zrzeszeni. Liczba i wiek uczestników jest nieograniczona. To okazja dla wszystkich, którzy składają samoloty, okręty czy pojazdy, do pokazania swoich prac szerszej publiczności. Odbędzie się również konkurs dla dzieci i młodzieży.
Rybnik
2024-04-15
16.34 km
Spotkanie oddechowo-relaksacyjne skierowane do starszych osób. Pierwsze spotkanie może być zaskakujące dla wielu, ale warto spróbować. Grupa stopniowo się powiększa. Zajęcia będą odbywały się 2 razy w miesiącu. Będzie to czas pracy z najgłębszą formą wydechu. Ćwiczenia przepony i toru przeponowo-brzusznego. Prosta gimnastyka dla każdego. Proponowane ćwiczenia opierają się na pracy z wyobraźnią i korzystają z różnych gadżetów dostępnych dla każdego. Regularny śmiech dotlenia organizm, usuwa toksyny, wyzwala hormony szczęścia, czyli endorfiny i wzmacnia odporność. Prowadzenie: Lidia Białecka (halo! Rybnik, trener śmiechu i kompetencji miękkich).
Rybnik
2024-04-14
16.47 km
Tegoroczny cykl spacerów po mieście będzie ponownie poświęcony ludziom. Tym razem Małgosia Płoszaj podzieliła dawnych rybniczan profesjami. Z racji wyborów samorządowych pierwsza przechadzka zostanie dedykowana byłym burmistrzom, członkom Rady Miasta oraz politykom wywodzącym się z naszego Rybnika. Spotykamy się 14 kwietnia o godz. 10.00 przed halo! Rybnik. Czas trwania ok. 2,5 godz.
W pobliżu
Jastrzębie-Zdrój
0.02 km
Jastrzębie-Zdrój
0.08 km
Jastrzębie-Zdrój
0.10 km
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Jastrzębie-Zdrój
0.23 km
Wodzisław Śląski
8.13 km
Wodzisław Śląski
8.19 km
Wodzisław Śląski
8.22 km
Wodzisław Śląski
8.35 km
Gastronomia w pobliżu
Jastrzębie-Zdrój
0.13 km
Jastrzębie-Zdrój
0.20 km
Jastrzębie-Zdrój
0.22 km
Jastrzębie-Zdrój
0.23 km
Jastrzębie-Zdrój
0.79 km