Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Zabytkowy układ urbanistyczny Pilicy


Pilica położona jest w środkowej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej; w pobliżu miasta biją źródła rzeki Pilicy. Według tradycji początki tego grodu sięgają pierwszych stuleci państwa polskiego, a dokładnie XI wieku. Źródła historyczne odmładzają miasto – pierwsza wzmianka o nim pochodzi bowiem dopiero z początku XIII stulecia. Ówczesna Pilica leżała jednak w innym miejscu niż dzisiejsza - domy i kościół postawiono na Wzgórzu św. Piotra, wznoszącym się około kilometra od obecnego centrum. Do przeprowadzki w dolinę Pilicy doszło w wieku XIV. Prawami miejskimi, opartymi o wzór magdeburski, osada została obdarowana prawdopodobnie już za pierwszego Jagiellona na tronie polskim. Ukształtowany wówczas układ przestrzenny jest czytelny do dziś. Sercem miasta był i jest oczywiście rynek, czyli dzisiejszy plac Adama Mickiewicza; ma on trapezowaty kształt. Dzięki badaniom archeologicznym udało się odsłonić fundamenty dawnego ratusza, których zarys łatwo odnaleźć. Warto pamiętać, że przed wiekami obecny pusty plac rynkowy był zabudowany, prócz ratusza, obiektami wagi miejskiej, jatek, straganów itp. Ładnym, choć współczesnym elementem jest odtworzona studnia miejska. Przy rynku zachowały się bloki zabudowy w zabytkowym układzie z czasów lokacyjnych. Niestety, Pilica wielokrotnie płonęła, dlatego domy przyrynkowe pochodzą głównie z końca XIX i z XX wieku. Również sieć ulic została zaliczona do zabytkowego układu przestrzennego. Tak jak pod koniec średniowiecza, z narożników rynku wychodzą ulice - w kierunku Żarnowca (dziś Żarnowiecka), Lelowa (3 Maja), Krakowa (Markowskiej) i Sławkowa (Krakowska). Najwartościowszym zabytkiem w centrum Pilicy jest, stojący na zachód od rynku, kościół parafialny św. Jana Chrzciciela. Przy ul. Krakowskiej zaś odnajdziemy dawny kościół szpitalny św. Jerzego, który pierwotnie stał już poza miastem.

Lokalizacja
Pilica
Pilica
Jura Krakowsko-Częstochowska
w centrum miasta
Informacje ogólne
: zabytkowa zabudowa/układ urbanistyczny
Ceny i udogodnienia
: nie dotyczy
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
0832
/Media/Default\.MainStorage/Poi/5ly5halu.4ce\0832.mp3

W pobliżu
Pilica
Kościół św. Jan Chrzciciela w Pilicy to budowla, na której dzisiejszy kształt złożyło się wiele nawarstwień historyczno-stylowych. Były one wynikiem różnych koncepcji architektonicznych. Pierwotna świątynia, w stylu gotyckim, wzniesiona została na przełomie XIV i XV w. z fundacji Pileckich. Kościół przebudowany został około stu lat później - za czasów, gdy panami tutejszych włości byli Padniewscy. Nabrał wówczas wielu cech barokowych.
Pilica
W Zarzeczu, niewielkiej miejscowości sąsiadującej z Pilicą, znajdują się ruiny kamiennego kościoła pod wezwaniem Świętych Walentego i Stanisława. Świątynię w tym miejscu wzniesiono już w XVI stuleciu jako część zabudowań szpitalnych. W XVII wieku stanął kościół murowany, w którym posługę sprawowali ojcowie z Zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna, zwani Markami. Obiekt popadł w ruinę po rozbiorach, w drugiej połowie XIX stulecia.
Biskupice
Jednym z pilickich zabytków jest kościół oraz klasztor franciszkanów-reformatów w Pilicy Biskupicach. Klasztor założony został pod koniec pierwszej połowy XVIII w., a jego fundatorką była wdowa po królewiczu Konstantym Sobieskim, Maria z Wesslów Sobieska, właścicielka Pilicy. Podarowała ona również zakonowi XVI-wieczną kopię ikony Matki Bożej Śnieżnej. Obraz ten, znajdujący się w klasztornym kościele, otoczony jest dużym kultem.
Pilica
Pałac w Pilicy, zwany także zamkiem, to budowla złożona z czterech skrzydeł, okalających dziedziniec, i otoczona bastionowymi fortyfikacjami. Rezydencja, której początki toną w mroku dziejów i która od czasów powstania ulegała wielokrotnym przebudowom, obecnie wraz z bramami, wozownią i oficyną, znajduje się w stanie znacznie zdewastowanym. Obiekt otoczony jest parkiem z okazami drzew, których część uznano za pomniki przyrody.
Pilica
Zabytkowa, drewniana dzwonnica oraz murowana zakrystia, mur kościelny i nagrobki starego cmentarza, są jedynymi pozostałościami po kościele pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła w Pilicy. XVI-wieczna, drewniana świątynia stała do stycznia 1945 roku na wznoszącym się nad Pilicą Wzgórzu św. Piotra, gdzie przed 800 laty funkcjonowała pierwsza osada miejska, zwana Starą Pilicą. Na pagórek ten warto się wspiąć także w celu podziwiania rozległych widoków.
Pilica
W Pilicy, starym miasteczku leżącym na wschód od Zawiercia, pierwsi Żydzi osiedlili się już w XVI wieku. Przed Holocaustem stanowili tutaj zdecydowaną większość. W XXI wieku jedynym śladem ich ówczesnej obecności jest duży cmentarz, znajdujący się na skraju miasta. To drugi pilicki kirkut, założony w 1842 roku. Zajmuje on powierzchnię około 1 ha, jest ogrodzony; do dziś przetrwało 327 charakterystycznych macew z inskrypcjami głównie w języku hebrajskim.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Kroczyce
Zajazd położony w malowniczej scenerii Jury Krakowsko-Częstochowskiej oferuje dania kuchni staropolskiej, jurajskiej i m... więcej>>
Zawiercie
Obiekt położony jest w sercu Jury na obrzeżach miasta Zawiercie otoczonymi terenami leśnymi, blisko głównych dróg krajow... więcej>>
Dąbrowa Górnicza
Restauracja Zagłębie Smaku znajduje się na pierwszym piętrze hotelu Holiday Inn w Dąbrowie Górniczej.
Mysłowice
Są takie miejsca gdzie wchodzisz i od razu czujesz się jak w gościnie u przyjaciół.