OFICJALNY PRZEWODNIK TURYSTYCZNY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
Zespół pałacowo-parkowy Ballestremów w Pławniowicach należy do najbardziej efektownych rezydencji arystokratycznych Górnego Śląska, a obecny pałac wzniesiono w latach 1882–1885 z inicjatywy hrabiego Franciszka II Ballestrema według projektu Konstantego Heidenreicha. Rezydencja reprezentuje romantyczny historyzm, łącząc przede wszystkim formy neomanieryzmu niderlandzkiego i neogotyku, a jej charakterystyczną sylwetkę tworzą ceglane elewacje, liczne wieżyczki, pinakle, lukarny oraz dominująca wieża zegarowa. Szczególnie interesującym elementem zespołu jest kaplica Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, znajdująca się w południowo-zachodnim skrzydle pałacu, a także park założony w 1885 roku, w którym zachowały się cenne okazy drzew. Po 1945 roku pałac został poważnie zdewastowany, a w jego historii powojennej zapisał się m.in. pobyt marszałka Iwana Koniewa; później część kompleksu przejęła parafia, a w pałacu znalazły miejsce także siostry benedyktynki ze Lwowa. Obecnie mieści się tu Ośrodek Edukacyjno-Formacyjny Diecezji Gliwickiej, a odrestaurowany zespół jest udostępniany turystom w określonych terminach oraz stanowi miejsce organizacji wydarzeń kulturalnych, konferencji i koncertów.
Pałac w Pławniowicach
Jezioro Pławniowickie
Pałac w Kokoszycach, będących dziś dzielnicą Wodzisławia Śląskiego, to rezydencja o nie do końca ustalonej dacie powstania, ponieważ na jej fasadzie znajduje się data 1783, podczas gdy część źródeł wskazuje również rok 1822 jako prawdopodobny czas budowy. W drugiej połowie XIX wieku pałac został rozbudowany przez Gustawa von Ruffera, natomiast na początku XX wieku przeprowadzono kolejne prace, podczas których m.in. powiększono część mieszkalną i utworzono kaplicę, a usunięto istniejącą wcześniej wieżę. W 1925 roku rezydencję zakupiła Administracja Apostolska dla Śląska Polskiego, a po wojnie pałac powrócił do funkcji domu rekolekcyjnego. Szczególną atrakcją otoczenia jest park z ośmioma stawami oraz interesującymi okazami roślin, wśród których wymieniane są m.in. tulipanowce i azalie. Obiekt nadal pełni funkcję domu rekolekcyjnego archidiecezji katowickiej, dlatego jego charakter turystyczny jest odmienny od pałaców będących typowymi muzeami czy obiektami ogólnodostępnymi.
Pałac w Kokoszycach - wirtualna wycieczka dostępna jest [TUTAJ]
Barokowy pałac Kotulińskich w Czechowicach-Dziedzicach powstał w XVIII wieku z inicjatywy Franciszka Karola Kotulińskiego, który wcześniej wsparł budowę murowanego kościoła św. Katarzyny. Po przejęciu dóbr przez hrabiego Andrzeja Renarda w 1765 roku rezydencję zmodernizowano, a otaczający ją park wzbogacono m.in. o reprezentacyjną lipową aleję łączącą pałac z kościołem oraz bażanciarnię. Budowla zachowała charakterystyczne cechy baroku i rokoka, w tym mansardowy dach, ryzalit z tympanonem i herbem Renardów, rokokowe sztukaterie oraz oszkloną werandę od strony parku. Po II wojnie światowej pałac znacjonalizowano i urządzono w nim szkołę, a na początku XXI wieku obiekt wraz z parkiem przeszedł gruntowną renowację i został przystosowany do funkcji hotelowej. Obecnie pałac jest przede wszystkim obiektem hotelowym i gastronomicznym, a zgodnie z informacją Śląskiego Systemu Informacji Turystycznej jego zwiedzanie jest możliwe z zewnątrz, co czyni go interesującym punktem na trasie po zabytkach Czechowic-Dziedzic.
Pałac Kotulińskich - wirtualna wycieczka wewnątrz pałacu dostępna jest [TUTAJ]
Pałac w Krowiarkach należy do najbardziej niezwykłych, a zarazem najbardziej dramatycznych przykładów rezydencjonalnej architektury dawnego Górnego Śląska, ponieważ obecnie pozostaje w stanie daleko posuniętej degradacji. Jego najstarsza część powstała w latach 1836–1840, a następnie kompleks był wielokrotnie rozbudowywany i przebudowywany, m.in. w duchu neorenesansu i neobaroku, z elementami manieryzmu, baroku i rokoka. Rezydencja była związana z rodami Strachwitzów, Gaschinów i Donnersmarcków, a jej wieloetapowa rozbudowa stworzyła niezwykle malowniczą bryłę z licznymi ryzalitami, wieżami i wieżyczkami. Szczególnie cenne są zachowane elementy dawnej jadalni, sali balowej i sali mauretańskiej, w której przetrwały dekoracyjne kolumienki oraz ornamenty o motywach arabeski. W otaczającym pałac parku zachował się starodrzew oraz mauzoleum rodowe Donnersmarcków, a sam obiekt można obecnie oglądać po wcześniejszym umówieniu wizyty.
Pałac w Krowiarkach - wirtualna wycieczka dostępna [TUTAJ]
Pałac w Krzyżanowicach powstał około 1670 roku jako okazały dwór pański, jednak swój obecny, neogotycki charakter zawdzięcza przebudowie przeprowadzonej w XIX wieku, gdy właścicielami majątku byli Lichnowscy. W narożnikach rezydencji umieszczono charakterystyczne wieże i baszty, a w południowo-wschodniej części powstała sala rycerska, która obecnie pełni funkcję kaplicy. Przebudowa, której autorstwo przypisuje się Carlowi Johannowi Lüdeckemu, wzbogaciła pałac o ryzality, schodkowe szczyty, ostrołukowe detale i elementy angielskiego cottage style. Z rezydencją związana jest szczególna ciekawostka muzyczna – w pałacu gościli Ludwig van Beethoven i Franz Liszt, zaprzyjaźnieni z rodziną Lichnowskich. Obecnie budynek jest wykorzystywany jako dom pomocy społecznej, dlatego możliwość zwiedzania należy wcześniej uzgodnić telefonicznie, ale sam pałac i jego efektowna bryła stanowią wartościowy punkt na turystycznym szlaku Krainy Górnej Odry. Jedną z osób zaprzyjaźnionych z Lichnowskimi i odwiedzających ich w Krzyżanowicach, był w latach 1806-11 sam Ludwik van Beethoven.
Pałac Raczyńskich w Złotym Potoku wznosi się w miejscu wcześniejszego zamku, a jeszcze wcześniej średniowiecznego dworu obronnego z wieżą, którego początki sięgają końca XIII wieku. W latach 50. XIX wieku generał Wincenty Krasiński przebudował istniejącą rezydencję, a w 1857 roku przebywał tutaj jego syn, poeta Zygmunt Krasiński, wraz z rodziną. Ostateczny neoklasycystyczny wygląd pałac uzyskał na początku XX wieku za sprawą hrabiego Karola Raczyńskiego, który nadał rezydencji formę zachowaną do dziś. Pałac otacza park krajobrazowy, a jego położenie w malowniczej dolinie Wiercicy sprawia, że stanowi jeden z najciekawszych punktów krajoznawczych Złotego Potoku i całej Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Warto połączyć wizytę z pobliskim Dworkiem Krasińskiego – dziś muzeum regionalnym – oraz spacerem po dolinie Wiercicy i odwiedzeniem innych atrakcji miejscowości..
Pałac Raczyńskich w Złotym Potoku - wirtualna wycieczka dostępna jest [TUTAJ]
Pałac w Bestwinie został wzniesiony w latach 1824–1826 z inicjatywy arcyksięcia Karola Ludwika Habsburga, który w 1808 roku nabył Bestwinę wraz z okolicznymi dobrami. Późnoklasycystyczna rezydencja początkowo pełniła funkcję siedziby zarządu dóbr, a następnie administracji lasów należących do Habsburgów żywieckich. Szczególnie interesującą postacią związaną z pałacem był Leon Karol Habsburg, który zamieszkał tutaj wraz z żoną Marią-Klothildą w 1933 roku i zmarł w Bestwinie w 1939 roku. Pamięć o nim jest nadal żywa w miejscowości, ponieważ jego grób znajduje się w Bestwinie i – jak odnotowuje Śląskie. Informacja Turystyczna – mieszkańcy do dziś składają na nim kwiaty. Pałac stanowi więc nie tylko cenny przykład klasycystycznej architektury rezydencjonalnej, ale również miejsce związane z historią polskiej gałęzi Habsburgów żywieckich i ciekawy punkt na trasie po Beskidach i Śląsku Cieszyńskim.
Pałac w Bestwinie
Pałac w Szałszy ma XVIII-wieczne korzenie, ponieważ pierwszą rezydencję wzniesiono tutaj w drugiej połowie XVIII wieku dla Anny von Winter. Obecny wygląd budynku pochodzi jednak przede wszystkim z lat 70. XIX wieku, kiedy majątek należał do rodziny von Groeling, a rezydencję przebudowano w charakterystycznym stylu angielskiego gotyku Tudorów. Dwukondygnacyjny budynek z czerwonej cegły wyróżnia się ozdobnymi wieżyczkami, ryzalitami, krenelażem i efektowną sylwetką, dzięki czemu należy do najbardziej charakterystycznych pałaców w okolicach Gliwic. W sąsiedztwie zachował się park z licznymi drzewami będącymi pomnikami przyrody, a przy zabytkowym drewnianym kościele znajduje się płyta nagrobna Groelingów z ich herbem. Pałac jest obecnie własnością prywatną, dlatego turystyczną wartość miejsca najlepiej poznawać przede wszystkim z perspektywy otoczenia i architektury widocznej z zewnątrz.
Pałac w Szałszy.
Pałac w Boryni jest XVIII-wieczną rezydencją, która wyróżnia się klasycystyczną architekturą z wpływami późnego baroku oraz malowniczym położeniem w niewielkim parku. Budynek wzniesiono na planie prostokąta, przykryto mansardowym dachem, a jego elewacje ozdobiono m.in. pilastrami korynckimi i ryzalitami. Szczególną atrakcją założenia jest około 600-letni dąb rosnący w pobliżu tarasu parkowego, który stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych elementów otoczenia pałacu. Z rezydencją związana jest również lokalna legenda o Białej Damie, która ma pojawiać się nocą wśród parkowych drzew. Po renowacji przeprowadzonej po zakupie obiektu przez prywatnego inwestora w 2009 roku pałac zachował reprezentacyjny charakter, jednak obecnie jest własnością prywatną i turystom pozostaje dostępny przede wszystkim z zewnątrz.
Pałac w Boryni - wirtualna wycieczka dostępna jest [TUTAJ]
Pałac w Rybnej został wzniesiony w 1796 roku przez rodzinę Warkoczów i należy do najcenniejszych późnobarokowych rezydencji w okolicach Tarnowskich Gór. Dwukondygnacyjny budynek na planie prostokąta posiada mansardowy dach z lukarnami, reprezentacyjny ryzalit z trójkątnym przyczółkiem oraz kartuszem flankowanym przez dwa lwy, a od strony ogrodu efektowny kolumnowy ganek. W kolejnych dziesięcioleciach pałac przechodził w ręce kolejnych rodzin, a w XX wieku pełnił m.in. funkcję siedziby organizacji „Sokół”, podczas II wojny światowej został przejęty przez Donnersmarcków, a po wojnie urządzono w nim mieszkania komunalne. Obecnie Pałac w Rybnej jest instytucją kultury miasta Tarnowskie Góry i ważnym miejscem wydarzeń muzycznych, koncertów oraz innych imprez kulturalnych. Obiekt pełni również funkcję hotelową i gastronomiczną, dzięki czemu można połączyć zwiedzanie zabytkowej rezydencji z noclegiem, posiłkiem lub udziałem w wydarzeniu kulturalnym.
Pałac w Rybnej - wirtualna wycieczka dostępna jest [TUTAJ]
Pałac w Czarnym Lesie jest rezydencją szczególnie silnie związaną z historią polskiego ruchu narodowego na Górnym Śląsku, a jego właścicielem od 1912 roku był Kazimierz Niegolewski, działacz patriotyczny i uczestnik powstań śląskich. To właśnie w jego pałacu w nocy z 29 na 30 kwietnia 1921 roku odbyło się spotkanie Wojciecha Korfantego z polskim konsulem w Opolu Danielem Kęszyckim, podczas którego omawiano sytuację polityczną na Górnym Śląsku. Obecny kształt rezydencji nadał architekt Roger Sławski, tworząc trójkondygnacyjny, eklektyczny budynek z reprezentacyjnym gankiem kolumnowym, secesyjnymi detalami i rozległym tarasem od strony parku. Położony wśród zieleni kompleks zachował parkowy charakter, a dziś działa tutaj czterogwiazdkowy Hotel Pałac Czarny Las z restauracją, bazą noclegową, centrum konferencyjnym oraz strefą MediSPA & Wellness. To propozycja szczególnie atrakcyjna dla osób, które chcą połączyć poznawanie historii regionu z wypoczynkiem w eleganckim, zabytkowym otoczeniu.
Pałac Czarny Las.
Pałac w Brynku ma swoje początki w XIX wieku, gdy po nabyciu dóbr przez Bernarda Rosenthala w 1818 roku wzniesiono tutaj w 1829 roku klasycystyczną rezydencję. W drugiej połowie XIX wieku Otto von Rosenthal rozbudował ją według projektu Karla Johanna Lüdeckego, dodając dwa skrzydła oraz dwie wieże, co nadało zespołowi znacznie bardziej reprezentacyjny charakter. Po śmierci ostatniego dziedzica Brynka, Hugo von Rosenthala, majątek w 1889 roku znalazł się w kręgu zainteresowania potężnego rodu Henckel von Donnersmarck, który ostatecznie przejął rezydencję. Zespół pałacowy jest cennym przykładem XIX-wiecznej architektury rezydencjonalnej i wraz z otaczającym go założeniem parkowym tworzy jeden z najbardziej charakterystycznych zespołów zabytkowych okolic Tarnowskich Gór. Ze względu na współczesne wykorzystanie kompleksu możliwości zwiedzania wnętrz są ograniczone, dlatego Brynek najlepiej traktować jako punkt krajoznawczy podczas poznawania pałacowego dziedzictwa powiatu tarnogórskiego.
Pałac w Brynku.
Pałac w Nakle Śląskim został wzniesiony około 1856 roku przez Hugo von Donnersmarcka z katolickiej, bytomsko-siemianowickiej linii tego potężnego rodu, a obecny neogotycki wygląd uzyskał podczas przebudowy przeprowadzonej w latach 90. XIX wieku przez Łazarza IV von Donnersmarcka. Szczególnie charakterystycznym elementem rezydencji jest wieloboczna wieża od strony wschodniej oraz schodkowe szczyty i lukarny na fasadzie południowej, natomiast we wnętrzach zachowały się m.in. sklepienia kolebkowe, sztukaterie i kominek. Wokół pałacu rozciąga się park ze starodrzewem, otoczony kamiennym murem, w którym zachowały się również historyczne budynki gospodarcze. Obecnie w pałacu działa Centrum Kultury Śląskiej, prezentujące wystawy stałe i czasowe oraz organizujące koncerty, wykłady, spektakle i warsztaty. To jeden z pałaców na Śląsku, który można rzeczywiście zwiedzać od środka, także z wykorzystaniem wideoprzewodnika, dzięki czemu stanowi bardzo dobry cel wycieczki dla osób zainteresowanych historią arystokracji i dziedzictwem kulturowym regionu.
Pałac w Nakle Śląskim.
Pałac Mieroszewskich w Gzichowie został wzniesiony po 1702 roku przez Kazimierza Mieroszewskiego, chorążego Księstwa Siewierskiego, jako reprezentacyjna siedziba jednego z najważniejszych rodów pogranicza małopolsko-śląskiego. Barokowo-klasycystyczna rezydencja była wzorowana na francuskich pałacach XVIII wieku i wraz z oficynami oraz parkiem tworzyła rozbudowane założenie rezydencjonalne. W 1983 roku pałac został zaadaptowany na potrzeby Muzeum Zagłębia, dzięki czemu historyczne wnętrza otrzymały nowe życie jako przestrzeń wystawiennicza. Obecnie można tu oglądać m.in. ekspozycje prezentujące wnętrza stylowe XVIII i XIX wieku, broń, malarstwo i grafikę Samuela Cyglera oraz wystawy archeologiczną i etnograficzną poświęcone Zagłębiu. Pałac Mieroszewskich jest więc szczególnie wartościowym celem turystycznym, ponieważ pozwala jednocześnie zobaczyć zabytkową rezydencję i poznać historię oraz kulturę Zagłębia Dąbrowskiego.
Pałac w Będzinie - Gzichowie.
Pałac w Zagórzu, obecnej dzielnicy Kłobucka, powstał w latach 1795–1800 dla pruskiego ministra Christiana von Haugwitza, wkrótce po przejęciu tych ziem przez Królestwo Prus w wyniku III rozbioru Polski. Rezydencję wzniesiono w duchu neogotyckim, inspirując się berlińską siedzibą Haugwitza, a w drugiej połowie XIX wieku przebudowano ją w stylu eklektycznym. Szczególnym epizodem w dziejach obiektu był okres, gdy majątek wraz z pałacem należał do Donnersmarcków, a następnie – od 1871 roku – do rosyjskiej rodziny cesarskiej Romanowów. Najbardziej charakterystycznym elementem architektury jest centralnie umieszczona, wieloboczna wieża zwieńczona krenelażem, a pałacowe założenie uzupełnia rozległy park. Obiekt pozostaje obecnie własnością prywatną i nie jest regularnie udostępniany do zwiedzania wnętrz, ale jego neogotycka sylwetka oraz niezwykle interesująca historia sprawiają, że warto uwzględnić go na trasie po Kłobucku i północnej części województwa śląskiego.
To gdzie ruszacie w pierwszej kolejności? :)
ul. Mickiewicza 29
40-085 Katowice
tel. (32) 207 207 1
info@slaskie.travel
Portal powstał w ramach projektu
Mobilne Śląskie
Darmowa aplikacja SLASKIE.travel dostępna na platformach 
