OFICJALNY PRZEWODNIK TURYSTYCZNY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
Bielsko-Biała to jedno z najpiękniejszych miast na południu Polski, malowniczo położone u stóp Beskidu Śląskiego. Często nazywane jest „Małym Wiedniem”, bo zachwyca elegancką architekturą, secesyjnymi kamienicami i klimatycznym Starym Miastem.
Bielsko-Biała potrafi zaskoczyć różnorodnością atrakcji. Można tu znaleźć zarówno zabytkowe kamienice i klimatyczne muzea, jak i górskie szlaki idealne na aktywny wypoczynek. To miejsce, w którym dobrze odnajdą się miłośnicy historii i architektury, ale też rodziny z dziećmi i pary szukające pomysłu na weekend.
Poniżej znajdziecie 15 atrakcji Bielska-Białej, które najlepiej oddają charakter i różnorodność tego miasta. To miejsca, które warto odwiedzić, by odkryć połączenie miejskiej elegancji z górską przyrodą oraz lepiej poznać historię i kulturę Bielska-Białej.
Zobacz mapę miejsc wartych odwiedzenia w Bielsku-Białej
Zwiedzanie Bielska-Białej warto rozpocząć od Rynku - serca Starego Miasta i dawnego centrum średniowiecznego Bielska. Choć jego układ urbanistyczny sięga czasów lokacji, większość otaczających go kamienic pochodzi z XVIII i XIX wieku. Wystarczy przyjrzeć się ich fasadom, by dostrzec wpływy architektury Wiednia i Pragi - świadectwo aspiracji dawnych mieszkańców, którzy pragnęli, by Bielsko dorównywało największym miastom monarchii austro-węgierskiej.
Na rynku stoi współczesna fontanna z rzeźbą Neptuna, która budzi mieszane uczucia. Co autor miał na myśli? Być może chciał nawiązać do handlowych tradycji miasta. Znajduje się tu też kopia XIX-wiecznego pomnika św. Jana Nepomucena - oryginał przeniesiono w latach 30. XX wieku do katedry św. Mikołaja. Od rynku odchodzą wąskie, brukowane uliczki, które zachowały dawny klimat miasta. Jedna z nich prowadzi wprost do katedry św. Mikołaja - jednej z najważniejszych świątyń Bielska-Białej.
Katedra św. Mikołaja to główna świątynia Bielska-Białej i jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów w panoramie Starego Miasta. Jej eklektyczna architektura łączy w sobie elementy neoromańskie i wczesnomodernistyczne. Współczesny wygląd katedra uzyskała dzięki przebudowie, której dokonano na początku XX wieku. Choć pierwszy kościół stanął tu już w średniowieczu.
Wnętrze katedry zachwyca bogactwem detali. Warto zwrócić uwagę na imponujące organy, na których wciąż odbywają się koncerty muzyki sakralnej.
Zamek Sułkowskich to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta. Początki budowli sięgają średniowiecza, gdy na wzgórzu nad rzeką Białą wzniesiono warownię strzegącą granicy między Śląskiem a Małopolską. Z biegiem lat obronna twierdza stopniowo przekształciła się w reprezentacyjną rezydencję, aż w końcu powstał elegancki pałac, który w tej formie zachował się do dziś.
Dziś w murach zamku mieści się Muzeum Historyczne, prezentujące bogate kolekcje sztuki, dawne wnętrza mieszczańskie oraz ekspozycje poświęcone historii i kulturze regionu. Regularnie organizowane są tu również ciekawe wystawy czasowe.
Przez ok. 200 lat zamek pozostawał własnością potężnego rodu Sułkowskich, jednego z najbogatszych i najbardziej wpływowych w Europie Środkowej. Ich nazwisko pojawiało się na dworach Habsburgów, a rodowa fortuna obejmowała rozległe majątki ziemskie i przemysłowe. To właśnie Sułkowscy odegrali kluczową rolę w rozwoju Bielska jako ważnego ośrodka sukienniczego i przemysłowego.
Historycznie Bielsko-Biała to dwa odrębne miasta - Bielsko na Śląsku Cieszyńskim i Biała w Małopolsce. Ich losy połączyły się w XIX wieku, kiedy oba znalazły się w granicach monarchii austro-węgierskiej. To właśnie wtedy rozkwitła tu architektura inspirowana wiedeńską elegancją, widoczna do dziś w fasadach kamienic, harmonijnym układzie ulic i reprezentacyjnych gmachach.
Do najpiękniejszych przykładów architektury tej epoki należą: Teatr Polski, gmach Poczty Polskiej, Urząd Miejski oraz Hotel Prezydent.
Teatr Polski powstał pod koniec XIX wieku według projektu wiedeńskiego architekta Emila von Förstera. Kilkanaście lat później przebudowę i modernizację gmachu przeprowadziła słynna pracownia Fellner & Helmer, znana z projektów teatrów w Budapeszcie, Pradze czy Berlinie. Bogato zdobiona fasada w stylu eklektycznym i eleganckie wnętrza sprawiają, że bielski teatr do dziś uchodzi za jeden z najpiękniejszych budynków w Polsce oraz ważne centrum życia kulturalnego regionu.
Równie reprezentacyjny jest gmach Poczty Polskiej, wzniesiony pod koniec XIX wieku. Jego monumentalna bryła, elegancka fasada i dekoracyjne detale architektoniczne przypominają o okresie dynamicznego rozwoju miasta i ambicjach, by dorównywać największym metropoliom monarchii austro-węgierskiej.
Budynek Urzędu Miasta w Bielsku-Białej, położony przy placu Ratuszowym, powstał w 1897 roku według projektu Emanuela Rosta juniora. Utrzymany w stylu neorenesansowym, zachwyca dekoracyjną fasadą, wieżą zegarową oraz bogatym wystrojem wnętrz. Do dziś pełni funkcję siedziby władz miejskich.
Na uwagę zasługuje również Hotel Prezydent, wzniesiony w 1893 roku w stylu neorenesansowym. Początkowo nosił nazwę Kaiserhof, jednak w 1922 roku, dla upamiętnienia prezydenta Gabriela Narutowicza, zmienił nazwę na obecną. Przez lata gościł wiele znamienitych osobistości, stając się symbolem prestiżu i podkreślając rangę miasta.
W XIX wieku w Bielsku i Białej działało kilkadziesiąt fabryk włókienniczych, a miejscowi przemysłowcy należeli do najzamożniejszych w całej monarchii austro-węgierskiej. To właśnie rozwój przemysłu nadał miastu nowoczesny charakter i sprawił, że porównywano je do angielskiego Manchesteru. Przez wiele dziesięcioleci włókiennictwo stanowiło serce Bielska-Białej, a produkowane tu tkaniny trafiały na rynki całej Europy.
Pamiątką po tych czasach jest Stara Fabryka - oddział Muzeum Historycznego, mieszczący się w dawnym budynku przędzalni. Muzeum przenosi w czasy, gdy miasto tętniło rytmem maszyn. W muzeum można zobaczyć oryginalne maszyny włókiennicze, które jeszcze w XX wieku pracowały w miejscowych zakładach tj. przędzarki, krosna i urządzenia do barwienia i wykańczania tkanin. Zwiedzanie Starej Fabryki to podróż przez cały proces produkcji - od surowej wełny, przez barwienie i obróbkę, aż po gotowe tkaniny.
Dziś Stara Fabryka jest jednym z najważniejszych punktów Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego - trasy turystycznej, która obejmuje ok. 40 obiektów związanych z przemysłowym dziedzictwem regionu.
Po wizycie w Starej Fabryce, gdzie można zobaczyć potęgę przemysłowego Bielska z przełomu XIX i XX wieku, warto cofnąć się o kilka stuleci i zajrzeć do miejsca, w którym wszystko się zaczęło. To właśnie tutaj, w niewielkich warsztatach rzemieślniczych, rodziły się tradycje tkackie, które z czasem przekształciły miasto w potęgę włókiennictwa. Jednym z takich miejsc jest Dom Tkacza - wyjątkowy zabytek należący do Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego. Szlak ten obejmuje ok. stu obiektów - od wiejskich kościołów i kapliczek po młyny i domy mieszczańskie - ukazując bogactwo tradycyjnego budownictwa regionu.
Dom Tkacza to rekonstrukcja drewnianego domu mieszczańskiego z połowy XVIII wieku, łączącego część mieszkalną z warsztatem rzemieślniczym. Dziś pełni funkcję muzeum, w którym można zobaczyć, jak wyglądało codzienne życie i praca bielskich tkaczy. Zwiedzając wnętrza, można dosłownie przenieść się w czasie - niskie pomieszczenia, drewniane stropy, warsztaty tkackie i oryginalne sprzęty tworzą niepowtarzalną atmosferę dawnych lat. Dziś udostępniony do zwiedzania jest jeden poziom, na którym znajduje się kilka izb z wiernie odtworzonym wyposażeniem.
Bielsko-Biała to prawdziwa stolica polskich bajek. Tradycja animacji sięga tu roku 1947, kiedy powstała bielska grupa filmowa. Dziewięć lat później, w 1956 roku, powołano Studio Filmów Rysunkowych, które na zawsze zapisało się w historii polskiej animacji. To właśnie tutaj narodziły się kultowe bajki, takie jak „Bolek i Lolek”, „Reksio” czy „Porwanie Baltazara Gąbki”.
Co ważne, bielskie studio nigdy nie było jedynie lokalnym przedsięwzięciem - z czasem urosło do rangi czołowego ośrodka w kraju, a jego filmy trafiały do widzów na wielu kontynentach. Przez lata zrealizowano tu ponad tysiąc animacji dystrybuowanych w wielu krajach.
Dziś warto odwiedzić Centrum Bajki i Animacji OKO - nowoczesną przestrzeń, gdzie interaktywna ekspozycja prowadzi przez cały proces tworzenia filmu: od szkiców i scenariusza, przez projekt postaci, aż po gotową produkcję. Dzieci mogą spróbować własnych sił w animowaniu, a dorośli z radością wrócić do kreskówek z dzieciństwa. Wizyta w Centrum Bajki i Animacji OKO pozwala zajrzeć za kulisy tworzenia kultowych animacji, ale w Bielsku-Białej bajki dosłownie wychodzą na ulice. W całym mieście ustawiono rzeźby przedstawiające bohaterów znanych kreskówek, które tworzą Szlak Spacerowy Bajkowe Bielsko-Biała. Pomnik Reksia stał się symbolem Bielska-Białej. Obok Galerii Sfera spotkamy Bolka i Lolka, a w innych częściach miasta - Bartłomieja Bartolini, Smoka Wawelskiego, Don Pedro i Pampaliniego.
Plac Wojska Polskiego to dziś elegancka, odnowiona przestrzeń, otoczona szeregiem wyremontowanych kamienic. Po rewitalizacji stał się jedną z najładniejszych wizytówek Bielska-Białej i miejscem, do którego chętnie zaglądają spacerowicze. Historycznie był to główny plac handlowy dawnego Bielska - przez wieki odbywały się tu targi i koncentrowało się tu życie kupieckie. Dziś Plac Wojska Polskiego jest miejscem spotkań i wydarzeń plenerowych.
Warto zatrzymać się przy Kamienicy Pod Żabami, która jest jednym z najpiękniejszych przykładów secesji w Bielsku-Białej. Jej fasadę zdobią rzeźby żab grających na instrumentach, które dodają budynkowi artystycznego polotu i odrobiny humoru.
Wśród bielskich rezydencji szczególnie wyróżnia się Willa Sixta - XIX-wieczny, neorenesansowy pałacyk zamówiony przez przemysłowca i dobroczyńcę Teodora Sixta. W testamencie właściciel zapisał budynek miastu, z warunkiem, że obiekt na zawsze będzie nosił jego nazwisko.
Willa przyciąga wzrok narożną wieżą, loggią i misternymi detalami. Po kompleksowej rewitalizacji willa stała się ważnym adresem na kulturalnej mapie Bielska-Białej: działa tu druga siedziba Galerii Bielskiej BWA, gdzie regularnie odbywają się wystawy i wydarzenia artystyczne.
Okoliczne kwartały pełne są odnowionych kamienic z przełomu XIX i XX wieku, więc to świetny punkt wyjścia na spokojny spacer śladem historycznej zabudowy.
Dworzec kolejowy w Bielsku-Białej to jeden z najpiękniejszych tego typu obiektów w Polsce i zarazem jeden z najcenniejszych zabytków miasta. Wzniesiono go pod koniec XIX stulecia, gdy Bielsko i Biała znajdowały się w granicach monarchii austro-węgierskiej.
Monumentalna bryła utrzymana jest w nurcie historyzmu, a jej wizytówką są eleganckie polichromie oraz reprezentacyjny hol o imponującej skali. Po latach zaniedbań obiekt przeszedł gruntowną renowację, która przywróciła mu dawny blask.
Po intensywnym zwiedzaniu warto zatrzymać się na chwilę i spróbować regionalnej kuchni. W Bielsku-Białej znajduje się Karczma Rogata, należąca do Szlaku Kulinarnego „Śląskie Smaki”.
Szlak Kulinarny „Śląskie Smaki” skupia kilkadziesiąt restauracji z całego województwa, promujących autentyczne receptury i lokalne produkty. Na stołach królują tu lokalne przysmaki takie jak: żurek śląski czy rolada z kluskami i modrą kapustą. W menu nie brakuje też potraw inspirowanych kuchnią góralską, co doskonale oddaje położenie miasta.
W Bielsku-Białej zaczęła się historia najsłynniejszego auta PRL-u - Fiata 126p, czyli popularnego „Malucha”. W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych ruszyła linia produkcyjna, a niewielki Fiat szybko stał się częścią codzienności milionów Polaków.
Dzięki pasji pana Antoniego Przychodzienia powstało Muzeum Fiata 126p, w którym można zobaczyć jego prywatną kolekcje Fiatów 126p oraz przyczep dedykowanych do tego modelu samochodu. W muzeum znajdziemy wiele różnych wersji „Malucha” - wczesne serie z lat 70., wersje eksportowe wysyłane w świat, a także rzadkie prototypy, które nigdy nie trafiły na taśmę.
W sumie w Polsce powstało ponad 3,3 mln egzemplarzy Fiata 126p, z czego ponad milion wyprodukowano właśnie w Bielsku-Białej.
Na mapie miasta szczególne miejsce zajmuje drewniany kościół św. Barbary w Mikuszowicach Krakowskich. Obecną świątynię, wzniesioną z modrzewiowych bali w konstrukcji zrębowej, ukończono pod koniec XVII wieku. Wnętrze świątyni zdobi barokowy ołtarz z XVIII wieku, polichromie oraz zabytkowe wyposażenie, które nadają jej wyjątkowy charakter i atmosferę dawnych czasów. To jeden z najstarszych drewnianych kościołów w regionie i ważny punkt na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.
Kościół położony jest z dala od zgiełku, w otoczeniu zieleni. Tworzy miejsce pełne spokoju, idealne do chwil refleksji i odpoczynku.
Cygański Las to jedno z najbardziej urokliwych i zielonych miejsc w Bielsku-Białej - pełne historii, dawnego kurortowego klimatu i spokojnych ścieżek spacerowych. Już w XIV wieku książę Mieszko Cieszyński przekazał te tereny mieszkańcom Bielska, jednak prawdziwy rozkwit nastąpił dopiero w XIX wieku, gdy dolną część lasu przekształcono w elegancki park inspirowany Lasem Wiedeńskim. Wtedy powstały tu wille, pensjonaty i restauracje, a wkrótce dojeżdżał nawet tramwaj, przywożący mieszkańców spragnionych odpoczynku od miejskiego zgiełku.
Cygański Las to dziś idealna przestrzeń do spacerów i aktywnego wypoczynku. Stanowi również doskonały punkt wyjścia na liczne szlaki Beskidu Śląskiego m.in. na Kozią Górę.
Niedaleko centrum Bielska-Białej wznosi się Dębowiec (686 m n.p.m.). Jest łatwo dostępny zarówno pieszo, jak i kolejką linową, którą w kilka minut można wjechać na szczyt. To idealne miejsce dla rodzin z dziećmi, spacerowiczów oraz osób, które dopiero zaczynają swoją przygodę z beskidzkimi szlakami.
Na szczycie znajduje się schronisko górskie, w którym można odpocząć i spróbować regionalnych potraw. Rozciąga się stąd szeroka panorama Bielska-Białej, a w pogodny dzień widać nawet dalsze pasma Beskidów. Zimą działa tu także niewielki stok narciarski, idealny dla początkujących.
Dębowiec jest również świetnym punktem startowym dla dalszych wędrówek - można stąd ruszyć czerwonym lub zielonym szlakiem m.in. na Szyndzielnię. Trasa ma długość około 4 km w jedną stronę i wiąże się z pokonaniem prawie 600 metrów przewyższenia.
Na Szyndzielnię (1028 m n.p.m.) można także wjechać kolejką gondolową. Pierwszą uruchomiono tu w latach 50., a obecna, zmodernizowana wersja działa od 2017 roku. Na szczycie czeka zabytkowe schronisko oraz wieża widokowa, z której przy dobrej pogodzie widać nawet Tatry. Okolice Szyndzielni i Koziej Góry to także raj dla rowerzystów. Poprowadzono tu sieć tras Enduro Trails, uznawanych za jedne z najlepszych w Europie Środkowej. Znajdują się tu zarówno łagodne, rodzinne ścieżki, jak i wymagające singletracki dla doświadczonych rowerzystów.
Z Szyndzielni w ok. pół godziny można dojść żółtym szlakiem na Klimczok (1117 m n.p.m.). Trasa jest stosunkowo łatwa i chętnie wybierana przez rodziny z dziećmi. Ze szczytu rozciągają się wspaniałe widoki na Bielsko-Białą, Skrzyczne i pasma Beskidów. Widać stąd także schronisko PTTK Klimczok, w którym można odpocząć przed drogą powrotną, która biegnie tym samym szlakiem.
Niedaleko Bielska-Białej leżą Kozy - miejscowość będąca doskonałym punktem wypadowym w Beskid Mały. To właśnie stąd można wejść na Hrobaczą Łąkę (828 m n.p.m.) - jeden z najbardziej charakterystycznych szczytów tego pasma.
U podnóża góry, w pobliżu dawnego kamieniołomu, znajduje się parking, z którego rozpoczyna się wędrówka. Sam kamieniołom to interesujące miejsce geologiczne i zarazem świetny punkt widokowy. Trasa na szczyt liczy około 2,5 km w jedną stronę i wymaga pokonania ponad 300 metrów przewyższenia. Zielony szlak wiedzie przez spokojny, leśny teren. Na wierzchołku Hrobaczej Łąki wznosi się 35-metrowy metalowy krzyż oraz platforma widokowa z szeroką panoramą Beskidów. Kilka kroków dalej znajduje się Dom Turysty, w którym można odpocząć po wędrówce. Warto też podejść na punkt widokowy, z którego rozciąga się piękny widok na Beskid Mały. Po zejściu warto zajrzeć do pobliskiego parku z Pałacem Czeczów, jednym z najcenniejszych zabytków Kóz.
Artykuł powstał w ramach kampanii "Śląskie na każdą pogodę". Tekst i zdjęcia: Iwona Kuczko z bloga Poznaje Kraje
ul. Mickiewicza 29
40-085 Katowice
tel. (32) 207 207 1
info@slaskie.travel
Portal powstał w ramach projektu
Mobilne Śląskie
Darmowa aplikacja SLASKIE.travel dostępna na platformach 
