Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Dziady w Starej Chałpie



Ich nadejście sygnalizuje rytmiczna i skoczna muzyka, dzwonienie dzwoneczków i strzelające potężnie baty. Chodzą od domu do domu w ostatni dzień starego i pierwszy dzień nowego roku. Składają życzenia, płatają figle. Przynoszą pomyślność.

“Na szczęście, na zdrowie, na ten Nowy Rok,
Żebyście byli zdrowi, weseli, jako w niebie anieli cały rok”.

Wśród śniegów i mrozu chodzą po wsiach w dolinie Soły. Zawsze gromadą, wymalowani, w kolorowych strojach, hałaśliwi, pojawiają się wśród gwizdów, dzwonków, świszczącej i dudniącej, dzikiej muzyki. Są diabły, konie w wielkich kolorowych czapach, niedźwiedzie w futrzanych kombinezonach, kominiarz z narzędziami służącymi mu do pracy. Jest handlujący Żyd i Dziechciorz z warsztatem domokrążcy na plecach. Są dziadowie, bywa, że i ksiądz i policjant. Zawsze jest też śmierć i strzelający z batów pachołcy. Współcześnie pojawiają się też reprezentanci rozmaitych zawodów występujących na wsi - fryzjer, lekarz, nawet fotograf.

Każdy z kolędników odgrywa sumiennie postać, w którą się wciela. Dysponują całym arsenałem gestów, ruchów i zachowań oddających symbolikę postaci, często przedstawiając ich satyrycznie. Mężczyźni (do niedawna wyłącznie kawalerowie) wcielający się w te postaci, przygotowują swoje maski i stroje już podczas adwentu i dopracowują je w szczegółach.

https://www.youtube.com/watch?v=fkpEXYXZV4M&t=9s

Choć zgodnie ze swoją misją, ruszają na kolędowanie i składają życzenia, nieraz wygłaszając bardzo długie oracje, zwyczajnymi kolędnikami nie są. Przy dźwiękach muzyki, bardzo żywiołowej, prezentują swoisty teatr ludowy, obrzędowy i magiczny. Dawniej przykładano ogromną wagę do symboliki tego spektaklu. Odchodzi stare, nadchodzi nowe. Koniec starego i początek nowego roku to szczególny moment, w którym, według wierzeń, rzeczywistość splata się ze światem mitów. Obrzędowy zgiełk, huk, strzały, dźwięk dzwonków miał wypłaszać w zaświaty przebywające czasowo na ziemi dusze i zło. Przywracać ład i porządek.

Dziś kolędnicy nieodmiennie niosą ze sobą gwar, chaos, obawę i lęk, ale i radość. Mimo zamieszania, którego czynią niemało, mimo licznych psot i figli są gwarancją pomyślności w rozpoczynającym się roku. Świadczą o przywiązaniu do tradycji, do swoich korzeni.

Wędrują tak po wioskach leżących na południowy zachód od Żywca: Cięcinie, Żabnicy, Ciścu, Milówce, Kamesznicy, Lalikach, Szarym, Nieledwi czy Zwardoniu. Pomyślność przynoszą nie tylko mieszkańcom tych okolic, ale wszystkim tym którzy szukają w tym czasie w górach odpoczynku. Warto przyjechać i zobaczyć to wyjątkowe widowisko. A za życzenia odwdzięczyć się poczęstunkiem czy groszem. Spotkanie z kolędnikami na pewno na długo zostaje w pamięci. Dzikość to chyba najlepsze określenie natury żywieckiego kolędowania.

Lokalizacja
Milówka
Milówka
Beskid Żywiecki
w górach
Informacje ogólne
: źródła historii
Dostępność
: sezonowo

Nie jesteś zalogowany. Aby skorzystać z planera podróży musisz się zalogować.

Przejdź do strony logowania.

Atrakcje
Trasy
Galerie
Audiowycieczki z tego miasta
Zapraszamy na audiowycieczkę po Milówce!
Zapraszamy na przygotowaną specjalnie dla dzieci audiowycieczkę po Milówce!
W pobliżu
Milówka
Według legendy pierwszym fundatorem kaplicy był król Jan III Sobieski. Ale po latach, gdy ząb czasu ją zniszczył, postanowiono wznieść nową kaplicę murowaną.
Milówka
Miejscowość Milówka po raz pierwszy wzmiankowana była w 1537 roku. Początki wsi wiążą się zarówno z osadnictwem polskim (które od strony nizin posuwało się w górę dolin, w tym doliny rzeki Soły), jak też z osadnictwem wołoskim, które na teren Beskidu Żywieckiego dotarło ze wschodu, wzdłuż łuku Karpat. Tutejszy, murowany kościół wzniesiony został w latach 30-tych XIX w., na miejscu poprzedniej, drewnianej budowli, pochodzącej z XVII wieku.
Milówka
W popularnej, letniskowej miejscowości Milówka, leżącej w dolinie Soły, na pograniczu Beskidu Śląskiego i Żywieckiego, warto zajrzeć do zabytkowego, drewnianego domostwa, w którym urządzono regionalną ekspozycję na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego. „Stara Chałupa” jest typowym przykładem tradycyjnego budownictwa ziemi żywieckiej, będąc przy tym jedną z budowli najstarszych. Legenda głosi, że nocowali tu nawet polscy królowie: uchodzący przed Szwedami Jan Kazimierz oraz Jan III Sobieski w drodze na Wiedeń.
Milówka
Cmentarz powstał prawdopodobnie w 1891r. Ostatni znany pochówek miał miejsce w 1939r. Po wojnie wiele macew zostało uszkodzonych, a do dziś przetrwało około stu całych nagobków.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Wisła
Restauracja Chata Olimpijczyka Jasia i Helenki jest usytuowana w samym sercu pięknej, urokliwej Wisły.
Bielsko-Biała
Restauracja Rogata jest położona na uboczu, mieści się w starej klimatycznej chacie. Karczma znajduje się na kulinarn... więcej>>
Cieszyn
Restauracja Liburnia powstała w miejscu dawnego zakładu produkcyjnego – CEFANY. Przy aranżacji wnętrza architekt wykorzy... więcej>>
Cieszyn
Restauracja powstała w miejscu XIX-wiecznej gospody „U Korbasa”.