Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Kirkut w Będzinie


Żydzi w Będzinie

Według niektórych historyków pierwsi Żydzi osiedlili się w okolicach będzińskiego grodu już w XIII wieku. W dokumentach ich obecność poświadczona jest jednak dopiero w roku 1564. Początkowo nieliczni, konkurowali z kupcami chrześcijańskimi. Odpowiednie przywileje królewskie zapewniały im dużą swobodę. Z biegiem wieku XIX znaczenie Żydów w Będzinie rosło. Szczególnie po roku 1862, kiedy ukaz carski zniósł wszelkie ograniczenia osadnictwa ludności starozakonnej. Na przełomie stuleci Będzin w 80 procentach był już zamieszkany przez ludność żydowską. Od połowy XIX wieku przedsiębiorcy żydowscy nadawali ton życiu gospodarczemu miasta, do nich należała większość sklepów. Przekładało się to na ważki udział we władzach Będzina. Zagłada świata będzińskich Żydów przyszła wraz z agresją hitlerowską na Polskę. Już we wrześniu 1939 roku Niemcy spalili synagogę, a w niej licznych, zgromadzonych tam ludzi. Resztę zamknęli w gettach. Później większość z nich została zgładzona w Auschwitz.

Cmentarz żydowski

Najtrwalszym materialnym znakiem obecności Żydów w Będzinie jest nowy kirkut na Górze Zamkowej. To jeden z czterech cmentarzy istniejących kiedyś w mieście - jedyny ocalały. Kirkut założono w 1831 roku, podczas grasującej po Europie epidemii cholery. Miejsce wybrano szczególne – u północnych podnóży zamku. Główne wejście zdobi odnowiona brama. Obecnie teren cmentarza porasta okazały las. W cieniu drzew zobaczyć można około mniej więcej 850 nagrobków – macew. Dużo zachowało się w całości, jednak część jest poważnie uszkodzona.

Nagrobki

Najstarszy nagrobek na cmentarzu nosi datę 1831. Kirkut w swoim centrum prawdopodobnie miał niegdyś ohel (czyli grobowiec) rabina Barucha Hercygiera. W Muzeum Zagłębia w Będzinie przechowuje się fragment najciekawszej macewy – to płyta z 1834 lub 1843 roku z wyrytym orłem polskim. Ten nagrobek upamiętniał najprawdopodobniej postać rabina Jakuba Natana: polskiego patrioty, wspierającego insurekcję kościuszkowską i powstanie listopadowe, dyskutującego o Polsce z samym Adamem Mickiewiczem.

Lokalizacja
ulica Podzamcze 8
42-500 Będzin
Będzin
Aglomeracja Górnośląska
w mieście
Kontakt
: http://www.kirkuty.xip.pl/bedzin.htm
Informacje ogólne
: zabytkowe cmentarze
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok
: Do dziś na terenie cmentarza zachowało się około 3.200 nagrobków, ustawionych w 88 rzędach w części męskiej i 91 rzędach w części żeńskiej. Większość z nich ma formę tradycyjnych macew, z inskrypcjami wyrytymi w językach: hebrajskim, jidysz, polskim, niem

Nie jesteś zalogowany. Aby skorzystać z planera podróży musisz się zalogować.

Przejdź do strony logowania.

Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
0075
/Media/Default\.MainStorage/Poi/qnag4hxn.brm\0075.mp3

W pobliżu
Będzin
Zamek w Będzinie. Piastowska warownia. Nie żaden otoczony ogrodami zameczek, nie wytworny pałac, tylko solidne, średniowieczne zamczysko. Od czasów Kazimierza Wielkiego strzegł granic Królestwa Polskiego od strony Śląska. Był więzieniem dla Habsburga i gościnnym domem dla polskich królów. Upiększony w XIX wieku przez Włocha, szczęśliwie przetrwał do naszych czasów. Dziś mieści zbiory Muzeum Zagłębia.
Będzin
Bardzo ładnie położony kościół św. Trójcy w Będzinie znajduje się nieopodal zamku, na stoku wzgórza zwanego Górą Zamkową. Będzińska parafia po raz pierwszy występuje w źródłach pisanych w 1308 r., w spisie parafii i kościołów należących wówczas do dekanatu sławkowskiego. Mniemać można natomiast, iż jej początki sięgają pierwszej połowy XIII stulecia. Dzisiejsza świątynia, która wzniesiona została w w. XIV, na skutek XVII-wiecznej odbudowy (po spaleniu przez Szwedów) ma charakter barokowy.
Będzin
Plan rewitalizacji Góry Zamkowej w Będzinie przewidywał udostępnienie dla turystów obiektów podziemnych wybudowanych w trakcie II wojny światowej przez Niemców.
Będzin
Brama Cukermana to nazwa kamienicy, która mieściła w przeszłości prywatny żydowski dom modlitwy. Będzin od wieków stanowił największy ośrodek społeczności starozakonnej na terenie Zagłębia. Przed II wojną światową tutejsza gmina liczyła 27396 osób, co stanowiło ponad połowę mieszkańców miasta. Istniejąca na wzgórzu zamkowym synagoga w pewnym momencie okazała się zbyt mała, co sprawiło, iż powstały prywatne domy modlitw, m.in. ten w Bramie Cukermana.
Będzin
W pobliżu będzińskiej Góry Zamkowej warto obejrzeć kilka znajdujących się w jej rejonie obiektów. Należy do nich stary cmentarz z XVIII-wieczną kaplicą św. Tomasza Becketa. Inny interesujący zabytek to kolumna upamiętniająca przejazd przez miasto orszaku Jana III Sobieskiego, zmierzającego tędy pod Wiedeń. Według legendy, stoi ona w miejscu, w którym król miał pożegnać się z ukochaną żoną, Marysieńką.
Będzin
Będzińskie Muzeum Zagłębia prowadzi działalność w dwóch zabytkowych obiektach: XIV-wiecznym, gotyckim zamku na Górze Zamkowej oraz w XVIII-wiecznym pałacu Mieroszewskich w Gzichowie. Pałac na potrzeby muzeum został zaadaptowany w 1983 roku. W świetnie zachowanym i pieczołowicie odrestaurowanym obiekcie urządzono ekspozycje: „Wnętrza stylowe XVIII i XIX wieku”, kolekcji broni, obrazów i grafik Samuela Cyglera oraz wystawy: etnograficzną i archeologiczną.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Dąbrowa Górnicza
Restauracja Zagłębie Smaku znajduje się na pierwszym piętrze hotelu Holiday Inn w Dąbrowie Górniczej.
Katowice
Moodro restaurant to niepowtarzalny lokal w starej maszynowni należącej do Muzeum Śląskiego w Katowicach. Tradycje nasze... więcej>>
Mysłowice
Są takie miejsca gdzie wchodzisz i od razu czujesz się jak w gościnie u przyjaciół.