Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Ruiny cementowni „Saturn” w Grodźcu


Cement portlandzki to jeden z podstawowych materiałów budowlanych. Metoda jego produkcji została wynaleziona w Anglii, w pierwszej połowie XIX wieku, przez Josepha Aspdina, który swój wynalazek opatentował w 1824 roku. Na ziemiach polskich pierwsza cementownia ruszyła już w roku 1857, w Grodźcu – była piątą na świecie i zarazem przez pewien czas jedyną w całym Cesarstwie Rosyjskim.

Cementownia w Będzinie

Za cementową inwestycją stał ówczesny właściciel Grodźca, Jan Ciechanowski. Wybór miejsca był nieprzypadkowy - w pobliżu znajdowały się złoża surowców potrzebnych do produkcji cementu portlandzkiego oraz kopalnie węgla kamiennego. W pierwszym roku zakład wyprodukował 3 tysiące beczek cementu, a każda z nich ważyła 164 kg. W 1870 roku pracowały już trzy piece wapiennicze oraz 12 pieców do wypalania klinkieru i suszenia kształtek. Trzy lata później cementownia „Saturn” wyprodukował już 5420 ton cementu. Wykorzystano go m.in. przy budowie odnogi kolei warszawsko-wiedeńskiej z Ząbkowic do Sosnowca, czy mostu na Bugu w Brześciu oraz twierdz Warszawskiego Okręgu Wojskowego.

Nowy właściciel

Długoletnim dyrektorem cementowni pozostawał inż. Emil Konarzewski. Po Janie Ciechanowskim fabrykę odziedziczył jego, syn Stanisław. Pod koniec XIX stulecia uruchomił on w Grodźcu drugą kopalnię węgla kamiennego, „Maria”. W 1925 roku Ciechanowscy sprzedali cementownię belgijskiemu koncernowi „Solvay”. Mimo kryzysu firma do 1939 roku rozbudowała zakład, wzniosła również osiedle mieszkaniowe dla pracowników. Fabryką zarządzał wtedy inż. Włodzimierz Kwapiszewski. Z jego inicjatywy ruszyły m.in. dwa nowoczesne piece obrotowe. Cementu z Grodźca używano na przykład przy budowie Obszaru Warownego Śląsk.

Koniec cementowni

W 1977 roku kopalnia „Grodziec” rozpoczęła eksploatację złoża znajdującego się pod cementownią, powodując szkody górnicze i stwarzając niebezpieczeństwo zawalenia się budynków fabryki. Zakład więc w 1979 roku zamknięto. Dziś cementownia "Saturn" jest malowniczą ruiną, z długą na 70 metrów halą pieca obrotowego, silosami, kominami, pozostałościami po bednarni, przesypowni czy pakowni. Jej penetracja jest niebezpieczna!

Lokalizacja
Barlickiego
Będzin
Będzin
Aglomeracja Górnośląska, Zagłębie Dąbrowskie
w mieście
Informacje ogólne
: poprzemysłowe
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
0073
/Media/Default\.MainStorage/Poi/trrjr5fc.21q\0073.mp3

W pobliżu
Będzin
Kościół filialny pw. św. Doroty w Będzinie znajduje się na Górze św. Doroty (382 m n.p.m.), zwanej także Górą Przemienienia Pańskiego, w części miasta określanej jako Grodziec. Kościół wzniesiony został w pierwszej połowie XVII w. i przez niemal sto lat pełnił funkcję kościoła parafialnego. W 1865 r. w świątyni umieszczono obraz Matki Bożej, który stał się celem pielgrzymek. Obecnie znajduje się tutaj jego kopia.
Będzin
Grodziec, który był już i wsią, i samodzielnym miastem, stanowi od 1975 roku dzielnicę Będzina, położoną w jego północno-zachodniej części, w rejonie kilku wzniesień. Obok kilkupiętrowych kamienic robotniczych oraz osiedla mieszkaniowego, znajdziemy w Grodźcu także klasycystyczny, wybudowany w 40-tych latach XIX stulecia pałac Ciechanowskich, który obecnie stanowi siedzibę Domu Pomocy Społecznej.
Czeladź
Cmentarz żydowski przy ul. Będzińskiej w Czeladzi służył wyznawcom religii mojżeszowej z dwóch miast: Czeladzi i Będzina. Założono go albo pod koniec XIX, albo na początku XX wieku. Na ponad półhektarowym obszarze odnajdziemy około 3 200 nagrobków. Wyodrębniono miejsca dla zmarłych z Będzina i Czeladzi, jak również mężczyzn i kobiet. Na cmentarzu znajduje się zbiorowa mogiła około 500 Żydów zamordowanych w Będzinie oraz pomnik ofiar Holocaustu.
Będzin
Będzińskie Muzeum Zagłębia prowadzi działalność w dwóch zabytkowych obiektach: XIV-wiecznym, gotyckim zamku na Górze Zamkowej oraz w XVIII-wiecznym pałacu Mieroszewskich w Gzichowie. Pałac na potrzeby muzeum został zaadaptowany w 1983 roku. W świetnie zachowanym i pieczołowicie odrestaurowanym obiekcie urządzono ekspozycje: „Wnętrza stylowe XVIII i XIX wieku”, kolekcji broni, obrazów i grafik Samuela Cyglera oraz wystawy: etnograficzną i archeologiczną.
Czeladź
Czeladź otrzymała prawa miejskie prawdopodobnie w latach 60. XIII wieku, z rąk księcia opolsko-raciborskiego Władysława. Ukształtował się wówczas typowy dla miast średniowiecznych układ urbanistyczny, z kwadratowym rynkiem pośrodku, szachownicą ulic oraz kościołem parafialnym - zamkniętymi w owalu obwarowań. Na czeladzkim Rynku zachowały się do dziś dwa zabytkowe domy, które przywołują dawny wygląd miasta.
Czeladź
Czeladź jest przemysłowym miastem, położonym na terenie Zagłębia Dąbrowskiego, mogącym się pochwalić historią sięgającą czasów średniowiecza. Mimo zawieruch dziejowych, do dziś zachował się zabytkowy układ urbanistyczny miasta, z ładną Starówką. Odnajdziemy tutaj cenne zabytki – wart szczególnej uwagi jest XVIII-wieczny dom przy ul. Kościelnej 3, z typowym dachem przyczółkowym i podcieniami. Przypomina on, jak wyglądała dawna Czeladź.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Dąbrowa Górnicza
Restauracja Zagłębie Smaku znajduje się na pierwszym piętrze hotelu Holiday Inn w Dąbrowie Górniczej.
Katowice
Restauracja Kuchnia Otwarta specjalizuje się w potrawach tradycyjnej kuchni polskiej, a wszystkie serwowane dania opiera... więcej>>
Katowice
Moodro restaurant to niepowtarzalny lokal w starej maszynowni należącej do Muzeum Śląskiego w Katowicach. Tradycje nasze... więcej>>
Katowice
Restauracja sunlight to wizytówka hotelu, dostępna nie tylko dla gości hotelowych. Wypełniona światłem i otwarta, choć j... więcej>>
Noclegi
Czeladź
Hotel znajduje się przy drodze krajowej DK4 Kraków - Wrocław w odległości 15 kilometrów od Katowic, co sprzyja organizacji spotkań rodzinnych, biznesowych oraz ułatwia wykorzystanie wolnego czasu na poznawanie uroków Zagłębia Dąbrowskiego.
Czeladź
Hotel Szafran to czterogwiazdkowy obiekt biznesowo – konferencyjny położony w sąsiedztwie: Katowic, Sosnowca i Dąbrowy Górniczej.
zobacz więcej