SZCZEGÓŁY ATRAKCJI TURYSTYCZNEJ
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Stary cmentarz żydowski w Bytomiu


Żydzi odegrali ważną rolę w gospodarce i kulturze Bytomia od XVIII do połowy XX w., ale najstarsze wzmianki o ich obecności w mieście pochodzą z XIV w. W poł. XVIII w. od właścicieli bytomskiego państwa stanowego, hr. Henckel von Donnersmarcków, dostali oni grunt i prawo założenia na wałach miejskich cmentarza. Pod koniec XIX w. był on już za ciasny dla społeczności żydowskiej i założono nowy cmentarz w 1860 r. przy ul. Piekarskiej. Pod koniec XIX w. na starym cmentarzu żydowskim odbył się ostatni pochówek, a w latach 60. XX w. kirkut zniszczono, a macewy usunięto.

Stary kirkut w Bytomiu

O starym cmentarzu żydowskim przy ul. Piastów Bytomskich przypomina dziś jedynie tablica pamiątkowa i wiekowy starodrzew, ale przez ponad 150 lat służył on bytomskiej gminie żydowskiej oraz Żydom z 14 pobliskich miejscowości. W 1732 r. Israel Böhm otrzymał od hrabiego Henckel von Donnersmarcka grunt na wałach miejskich w pobliżu Bramy Gliwickiej na założenie cmentarza. Cmentarz, który wówczas znajdował się na nie zabudowanej pochyłości wałów, wraz z rozwojem miasta zaczęły otaczać kamienice. Starodrzew, stanowił wśród nich ostoję zieleni. Bytomscy Żydzi w 1809 r. zbudowali w mieście pierwszą synagogę. Ponieważ nie wystarczała ona zwiększającej się liczbie ludności żydowskiej (w 1800 r. – 186 osób, w 1885 – 2290 osób) rozebrano ją i w 1869 r. zbudowano nową (zniszczoną przez nazistów w „Kryształową Noc” z 9 na 10 listopada 1938 r.).

Nowy cmentarz

Stary cmentarz żydowski powiększono w 1848 r., ale już od 1860 r. zastąpiła go nowa nekropolia przy ul. Piekarskiej. Pochówki na starym kirkucie trwały do 1897 r., potem cmentarz był nieczynny i choć władze hitlerowskie wymusiły na gminie zwrot terenu cmentarza, przetrwał on szczęśliwie czasy Holocaustu. Dopiero w 1965 r. władze miejskie usunęły kamienie nagrobne, przewożąc je na Cmentarz Komunalny, gdzie bezładnie je zrzucono. W latach 1989-1992 z inicjatywy bytomskiego oddziału Towarzystwa Opieki nad Zabytkami architekt Marek Miodoński i rzeźbiarz Stanisław Pietrusa, przy pomocy uczniów bytomskiej „budowlanki”, z zabytkowych nagrobków i ich ułomków wykonali „Ścianę Pamięci” na nowym kirkucie przy ul. Piekarskiej. Wśród 15 zachowanych płyt ze starego kirkutu są m.in. nagrobki rabinów: Freunda, Cohna i Deutscha oraz 2 macewy z XVIII w. W ich pobliżu znajduje się także pomnik Żydów holenderskich, którzy ponieśli śmierć podczas robót przymusowych na Śląsku.

Lokalizacja
ulica Piastów Bytomskich 3
41-902 Bytom
Bytom
Aglomeracja Górnośląska
w mieście
Informacje ogólne
: zabytkowe cmentarze
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
0218
/Media/Default\.MainStorage/Poi/q3qh2bij.vgf\0218.mp3

W pobliżu
Bytom
„Kronika”, będąca częścią Bytomskiego Centrum Kultury, powstała w 1991 roku. Działalność placówki wykracza poza funkcjonowanie samej galerii; stawia ona sobie za zadanie łączenie różnych dziedzin sztuki - malarstwa, grafiki, architektury, filmu, teatru, muzyki - w jeden przekaz artystyczny. W roku 2006 instytucja przeszła reorganizację. Dokonano również remontu jej siedziby. Działalność galerii wykracza zresztą także poza sztukę. Placówka prowadzi np. wypożyczalnię rowerów.
Bytom
Bytom ma szczęście posiadać jeden z liczniejszych na Śląsku zespołów zabytkowej architektury secesyjnej. Efektownym przykładem tego stylu jest budynek IV Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Chrobrego, przy placu Władysława Sikorskiego. Gmach został wzniesiony na początku XX wieku według planów bytomskiego radcy budowlanego – Carla Bruggera. Wyróżnia go ryzalit zwieńczony herbem Bytomia i wieżyczka zegarowa przykryta kopulastym hełmem.
Bytom
Przy bytomskiej ulicy Stanisława Moniuszki, znajdującej się w ścisłym centrum miasta, odnajdziemy dwie ważne instytucje kulturalne, związane z muzyką: Operę Śląską oraz Ogólnokształcącą Szkołę Muzyczną I i II stopnia, imienia Fryderyka Chopina. Siedziby obydwu instytucji są obiektami zabytkowymi. Szkoła mieści się w XIX-wiecznym, neogotyckim gmachu, którego projektantem był związany całe życie z Bytomiem architekt – Paweł Jackisch.
Bytom
Parafia pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny jest najstarszą w Bytomiu. Pierwszy, gotycki kościół wzniesiono tutaj już około 1230 roku. Do naszych czasów zachowały się tylko fragmenty tamtej świątyni. Budynek współczesny to efekt wielokrotnych przebudów. Chociażby charakterystyczna, ceglana nadbudowa wieży pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Wewnątrz podziwiać można gotyckie sklepienia, barokowe ołtarze i piękną ikonę Matki Bożej Bytomskiej.
Bytom
Bytom należy do najstarszych miast śląskich, co odzwierciedla jego układ urbanistyczny, tkwiący korzeniami jeszcze w czasach średniowiecznych. Centrum miasta stanowi Rynek, z którego kątów wybiegają ulice. Pozostałością po dawnych obwarowaniach są nazwy ulic Murarskiej i Wałowej. Rozwój miasta w XIX wieku i zniszczenia z ubiegłego stulecia spowodowały, że obecna zabudowa centrum miasta to w większości budowle w stylach neohistorycznych i secesyjne.
Bytom
Piwnice Gorywodów należą do najstarszych, zachowanych śladów średniowiecznego pochodzenia Bytomia. Odnajdziemy je pod współczesnym pawilonem handlowym na rogu Rynku i ul. Strażackiej. Dzięki temu, że w piwnicach mieści się obecnie popularna restauracja, możemy tutaj dotknąć XIII-wiecznych murów, zbudowanych z ciosów dolomitowych oraz przejść pod gotyckimi portalami. Do połowy ubiegłego wieku nad piwnicami wznosił się barokowy dom Gorywodów.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Katowice
Restauracja Kuchnia Otwarta specjalizuje się w potrawach tradycyjnej kuchni polskiej, a wszystkie serwowane dania opiera... więcej>>
Katowice
Restauracja sunlight to wizytówka hotelu, dostępna nie tylko dla gości hotelowych. Wypełniona światłem i otwarta, choć j... więcej>>
Katowice
Moodro restaurant to niepowtarzalny lokal w starej maszynowni należącej do Muzeum Śląskiego w Katowicach. Tradycje nasze... więcej>>
Katowice
W hotelu znajduję się nowoczesna Restauracja SmaQ, która ze względu na swoją lokalizację w centrum miasta, stanowi ideal... więcej>>
Noclegi
Bytom
Hotel Bristol, wybudowany w 1858r., znajduje się przy secesyjnym pasażu spacerowo-handlowym w pobliżu Rynku i Placu Kościuszki.
Piekary Śląskie
Rezydencja Luxury Hotel**** znajduje się na północ od centrum Katowic. W bliskiej odległości autostrady A1 łączącej Gliwice, Zabrze, Bytom i lotnisko w Katowicach-Pyrzowicach. Hotel dysponuje 68 kompleksowo wyposażonymi i klimatyzowanymi pokojami, z których każdy jest inny. Specjalnie przygotowana Strefa Relaksu z sauną fińską, jacuzzi, siłownią i grotą solną, dodatkowo uczynią pobyt wyjątkowym.
zobacz więcej