Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Zabytkowy układ rynku w Gliwicach


Gliwice należą do starych miast śląskich, których układ urbanistyczny w centrum zachował jeszcze kształt z czasów średniowiecznej lokacji. Nie znamy dokładnej daty nadania Gliwicom praw miejskich, ale nastąpiło to prawdopodobnie jeszcze w XIII wieku. W XIV stuleciu miasto nad Kłodnicą otoczyły mury. Chroniły one kwadratowy rynek z ratuszem i nieodległym kościołem Wszystkich Świętych. Układ ulic przypominał szachownicę. Wszystko to zachowało się do dziś w prawie niezmienionym stanie.

Obecnie nie dysponujemy dokumentem lokacyjnym Gliwic. Jednak wszystko wskazuje na to, że miasto nad Kłodnicą lokowano w drugiej połowie XIII wieku. Powstało przy przeprawie przez Kłodnicę, na szlaku handlowym wiodącym z Małopolski, przez Bytom, do Wrocławia. Miasto należało wówczas do Piastów śląskich.

Zamek Piastowski

W pierwszej połowie XIV wieku wznieśli oni tutaj swój zamek. Według ostatnich badań stał on pierwotnie w miejscu dzisiejszej plebani przy kościele Wszystkich Świętych, na najwyższym punkcie w okolicy. Natomiast zachowany Zamek Piastowski, położony w linii murów, to najpewniej tzw. dwór Cetrycza – obiekt powstały w XVI wieku, w efekcie dobudowania reprezentacyjnego budynku do dwóch baszt miejskich.


 

Zabytki na Rynku

Sercem miasta jest od najdawniejszych czasów kwadratowy rynek z ratuszem pośrodku. Ten murowany budynek został wzniesiony już w XV wieku, ale do dziś zachował się głównie efekt XVIII- i XIX-wiecznych odbudów i modernizacji.

Na południowo-wschodniej ścianie ratusza warto odnaleźć barokową figurę Matki Bożej Niepokalanie Poczętej z XVIII wieku – to dzieło Jana Melchiora Oesterreicha. Rynek otaczają kamienice z podcieniami. Po zachodniej stronie rynku znajduje się piękna fontanna z 1794 roku. Przedstawia ona Neptuna siedzącego na delfinie. Fontannę postawiono z okazji otwarcia Kanału Kłodnickiego, aby podkreślić łączność Gliwic z miastami bałtyckimi.



fot. Mosquidron

Szachownica

Z każdego rogu rynku wybiegają po dwie ulice, które krzyżują się pod kątem prostym. W ten sposób całe miasto tworzy charakterystyczną szachownicę. Tradycyjne nazwy ulic mówią nam o dawnych zajęciach ich mieszkańców. Odnotujmy tu więc m.in. Tkacką, Bednarską czy Krupniczą. Ulice dochodziły do murów miejskich, które zachowały się np. w okolicach zamku. Oplatały one miasto wzdłuż biegu dzisiejszych ulic Dolnych i Górnych Wałów.

Ważną rolę pełniły bramy: tzw. Biała, czyli Bytomska oraz Czarna, czyli Raciborska. Fragmenty tej ostatniej zobaczymy na placu Rzeźniczym. W obrazie średniowiecznego miasta nie można pominąć kościoła. W Gliwicach to orientowana świątynia Wszystkich Świętych, stojąca na północny zachód od rynku. Gotycka budowla dominuje nad całym Starym Miastem. Warto wspomnieć, że dzisiejszy wygląd rynku zawdzięczamy w dużej mierze profesorowi Franciszkowi Maurerowi, który opracował projekt jego rewaloryzacji po zniszczeniach wojennych.

Lokalizacja
rynek Rynek 1
44-100 Gliwice
Gliwice
Aglomeracja Górnośląska
w mieście, w centrum miasta
Informacje ogólne
: zabytkowa zabudowa/układ urbanistyczny
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok

Nie jesteś zalogowany. Aby skorzystać z planera podróży musisz się zalogować.

Przejdź do strony logowania.

Atrakcje
Trasy
Galerie
Audiowycieczki z tego miasta
Zapraszamy na przygotowaną specjalnie dla dzieci audiowycieczkę po centrum Gliwic!
Zapraszamy na audiowycieczkę po Gliwicach!
Zapraszamy na audiowycieczkę po Gliwicach!
Zapraszamy na przygotowaną specjalnie dla dzieci audiowycieczkę po Gliwicach!
Pliki dźwiękowe
0409
/Media/Default\.MainStorage/Poi/wsesw5tl.fkm\0409.mp3

W pobliżu
Gliwice
Gliwice są największym z górnośląskich miast, które mogą się pochwalić dobrze zachowanym średniowiecznym układem urbanistycznym; jego centrum jest czworoboczny rynek z ratuszem pośrodku. Pierwszy, drewniany ratusz postawiono prawdopodobnie już pod koniec XIII wieku; później został zastąpiony ceglanym. Na fundamentach tego gotyckiego obiektu stoi ratusz dzisiejszy, którego klasycystyczny kształt pochodzi z czasów XIX- i XX-wiecznej przebudowy.
Gliwice
Zamek Piastowski w Gliwicach jest jednym z symboli miasta. Jego powstanie przypisuje się Siemowitowi, pierwszemu władcy, który tytułował się księciem gliwickim. Panował w pierwszej połowie XIV wieku. Kamienno-ceglana warownia znajduje się w linii murów miejskich. Obecnie jest siedzibą Oddziału Muzeum w Gliwicach. Zgromadzone tu zbiory przybliżają historię miasta i życie jego mieszkańców od czasów średniowiecza do XX wieku.
Gliwice
Willa Caro znajduje się w samym centrum Gliwic, przy ulicy Dolnych Wałów. Wzniesiono ją w latach 80. XIX wieku, w stylu w jakim budowle wznosili ówcześni najbogatsi przedsiębiorcy gliwiccy. Willa została zbudowana dla Oskara Caro, który zarządzał m.in. rodzinną firmą – Hutą Hermina w Łabędach oraz spółką przemysłu żelaznego. Zachował się efektowny wystrój wnętrz z epoki. Obecnie w budynku znajduje się siedziba Muzeum w Gliwicach, mieści się tutaj też „Czytelnia Sztuki”, czyli galeria sztuki współczesnej. Można tu obejrzeć ciekawe wystawy oraz wziąć udział w naukowych spotkaniach i w artystycznych wydarzeniach.
Gliwice
Gliwice lokowano w połowie XIII wieku. Na ten czas przypada również powołanie najstarszej parafii w mieście, która od XV wieku funkcjonuje pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Obecny kościół parafialny wzniesiono na przełomie XV i XVI wieku, w stylu gotyckim. Świątynię kilkakrotnie niszczyły pożary, a po kolejnych odbudowach nie odzyskiwała poprzedniego wyglądu. Najbardziej charakterystycznym jej elementem jest udostępniona do zwiedzania, masywna wieża.
Gliwice
Ulica Zwycięstwa w Gliwicach została wytyczona w latach 1875-80. Od początku istnienia do 1945 roku nosiła miano Wilhelmstrasse. Z czasem stała się reprezentacyjną ulicą miasta, prowadzącą od Rynku do dworca kolejowego. Zachowało się przy niej wiele okazałych kamienic, reprezentujących różne style historyzujące oraz zabytki modernistyczne z tzw. Domem Tekstylnym Weichmanna projektu Ericha Mendelsohna na czele.
Gliwice
Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy w Gliwicach jest siedzibą jednej z trzech istniejących na terenie Polski parafii ormiańskokatolickich. Obecnym jej proboszczem jest ksiądz Tadeusz Isakowicz-Zaleski. Sam budynek świątyni powstał w pierwszej połowie XIX wieku, w stylu klasycystycznym. We wnętrzu wart szczególnej uwagi jest cudowny wizerunek Matki Bożej Łysieckiej, który do Gliwic trafił w 1950 roku, przywieziony na Śląsk przez kresowiaków.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Zabrze
Szyb Maciej to zespół obiektów dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Concordia" położony w dzielnicy Zabrza – Maciejowie. Ara... więcej>>
Zbrosławice
Z włoskiego Collina znaczy wzgórze, a restauracja znajduje się pod wzgórzem w Zbrosławicach. To tu przez ostatni... więcej>>
Ornontowice
Cukiernia z tradycjami sięgającymi początku lat 90.