Szczegóły atrakcji turystycznej

Kategoria: Dziedzictwo kulturowe
Zabytkowy układ urbanistyczny Żarnowca

Początki osadnictwa na terenie Żarnowca są bardzo stare i sięgają epoki plemiennej - przed powstaniem polskiej państwowości. Legendy mówią m.in. o stojącym tutaj posągu Światowida. Miał też wędrować tędy św. Wojciech. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z kroniki Galla Anonima. Miało tu wówczas (w 1098 r.) dojść do spotkania Władysława Hermana z synami Zbigniewem i Bolesławem. Żarnowiec był w tych czasach usytuowany w nieco innym miejscu niż obecnie, ok. 3 km w dół Pilicy, na terenie dzisiejszych Łanów Wielkich, które przez pewien czas określane były mianem Starego Żarnowca. Być może ówczesny Żarnowiec posiadał prawa miejskie od XIII w, z nadania Bolesława Wstydliwego. Przeniesienia miasta na obecne miejsce, a zarazem jego ponownej lokacji, na prawie magdeburskim, dokonał najprawdopodobniej Kazimierz Wielki, co miało miejsce miedzy rokiem 1326 a 1340. Średniowieczny układ urbanistyczny Żarnowca, zachowany do dzisiaj, pochodzi właśnie z czasów tej lokacji. Należy doń centralnie usytuowany rynek z wybiegającymi z jego narożników uliczkami. Z zabytków tego okresu dotrwał do naszych czasów XIV-wieczny kościół pw. Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Starszego oraz nikłe resztki zamku postawionego przez Kazimierza Wielkiego. Część zabudowy wokół rynku to drewniane lub murowane, XIX-wieczne domy. Żarnowiec w swoim czasie stał się dość ważnym ośrodkiem miejskim, a także centrum powiatu. Funkcjonowała tu komora celna, sąd powiatowy, odbywały się jarmarki. Bywał tu m.in. Władysław Jagiełło. Dzięki usytuowaniu na starym szlaku handlowym następował rozkwit miasta, które okres największej świetności przeżywało w XV i XVI w. Upadek Żarnowca rozpoczął się wraz z potopem szwedzkim oraz kolejno nawiedzającymi go pożarami. Wyludnione miasto rozwinęło się nieco, gdy zaczęli osiedlać się tu Żydzi. Kiedy w czasach zaboru rosyjskiego wytyczono (w 1836 r.) drogę z Warszawy w stronę Galicji, zamiast przez Żarnowiec poprowadzona została ona przez Miechów, co przekreśliło szansę na odzyskanie dawnej świetności. Miasto stało się siedzibą władz insurekcyjnych w czasie powstania styczniowego 1863 r. Miała tu też miejsce, 20 lutego tegoż roku, bitwa grupy powstańców z oddziałami rosyjskimi. Z powodu postępującej agraryzacji i ogólnego zubożenia miasta Żarnowiec utracił prawa miejskie na mocy ukazu carskiego z 1 czerwca 1869 r.

Lokalizacja
Żarnowiec
Żarnowiec
Jura Krakowsko-Częstochowska
na wsi
Informacje ogólne
: zabytkowa zabudowa/układ urbanistyczny
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie

Pliki dźwiękowe

1405
/Media/Default\.MainStorage/Poi/mp1cy4ej.l4j\1405.mp3

W pobliżu

Żarnowiec
Żarnowiec położony jest na pograniczu Wyżyny Miechowskiej i Progu Lelowskiego, nad rzeką Pilicą, w północno-wschodniej części województwa śląskiego. Powstanie tutejszego kościoła, będącego drugą świątynią (po kościele znajdującym się w tzw. Żarnowcu Starym) na terenie parafii, związane jest z osobą Kazimierza Wielkiego. Z miejscowością związany był też ks. Maksymilian Binkiewicz, błogosławiony męczennik II wojny - zamordowany przez hitlerowców w Dachau.
Wola Libertowska
Wola Libertowska leży w powiecie zawierciańskim, w gminie Żarnowiec. Swoją galerię ma tutaj rzeźbiarz Antoni Toborowicz. Przy budowie jej budynku wykorzystano zarówno kamienie z okolicznych pól, jak i starą posadzkę z kościoła w Miechowie, a nawet kamienne fragmenty, które niegdyś użyte były do budowy zamku w Żarnowcu. Artysta, który oprócz rzeźbiarstwa zajmuje się także projektowaniem wnętrz sakralnych, założył również prywatne Muzeum Krzyży i Kapliczek.
Udórz
W Udorzu, niewielkiej miejscowości położonej na północ od Wolbromia (tuż przy granicy województw śląskiego i małopolskiego), znajduje się pomnik żołnierzy batalionu „Parasol” Armii Krajowej, którzy polegli 11 lipca 1944 roku podczas odwrotu z Krakowa, po nieudanym zamachu na Wilhelma Koppego, Wyższego Dowódcę SS i Policji w Generalnym Gubernatorstwie. Dwóch żołnierzy zginęło w walce; troje rannych zostało zamordowanych kilka dni później w Krakowie, po okrutnym śledztwie.
Udórz
Ci mieszkańcy Śląska i okolic, których pasją jest jeździectwo i konie, mają coraz więcej możliwości jej realizacji. Na szczególną uwagę zasługuje Stadnina Koni w Udorzu. Położona w niezwykle malowniczym zakątku Jury Krakowsko-Częstochowskiej, ze wspaniałymi trasami do uprawiania jeździectwa, od lat przyciąga amatorów tego sportu. Stadnina w Udorzu może pochwalić się też wieloma osiągnięciami w hodowli koni, szczególnie sportowych.
Udórz
Choć z dawnego, średniowiecznego zamku Udórz zostało bardzo niewiele, jest to niewątpliwie jedno z najbardziej tajemniczych miejsc Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Rozwalone fragmenty murów, położone malowniczo w lesie, to pozostałość obiektu, którego geneza oraz osoba fundatora pozostają w sferze domysłów. Jak pokazały badania, budowla ta zapewne nie została ukończona i prace przy jej wznoszeniu przerwano.
Wierbka
Wierbka leży w gminie Pilica, w powiecie zawierciańskim. Rodzina Moesów, pochodząca z Niemiec, pojawiła się tu w połowie XIX w. Moesowie przyczynili się do rozwoju okolicznych miejscowości, a w 1880 r. wznieśli eklektyczny pałac. Obiekt ten, odebrany właścicielom w roku 1945, spłonął w czasach schyłkowego PRL i stanowi odtąd ruinę. Pozostałością, świadczącą o dawnej świetności majątku, są resztki niegdysiejszego, przypałacowego parku ze starymi okazami drzew.
zobacz więcej

Szlak Kulinarny Śląskie Smaki

Kroczyce
Zajazd położony w malowniczej scenerii Jury Krakowsko-Częstochowskiej oferuje dania kuchni staropolskiej, jurajskiej i m... więcej>>
Zawiercie
Obiekt położony jest w sercu Jury na obrzeżach miasta Zawiercie otoczonymi terenami leśnymi, blisko głównych dróg krajow... więcej>>
Dąbrowa Górnicza
Restauracja Zagłębie Smaku znajduje się na pierwszym piętrze hotelu Holiday Inn w Dąbrowie Górniczej.
Mysłowice
Są takie miejsca gdzie wchodzisz i od razu czujesz się jak w gościnie u przyjaciół.

Noclegi

Pilica
OBIEKT JEST CZYNNY CAŁY ROK, - wyżywienie we własnym zakresie, - 2 pokoje z aneksem kuchennym, łazienka, wc - w zielonym pokoju są 2 łóżka dwuosobowe i 1 jednoosobowe, - w pomarańczowym pokoju jest 1 dwuosobowe łóżko, - telewizor, - kuchnia w pełni wyposażona, - możliwość rozbicia namiotu, - po wcześniejszym uzgodnieniu z właścicielem istnieje możl...
zobacz więcej