Szczegóły atrakcji turystycznej

Kategoria: Dziedzictwo kulturowe
Teren obozu koncentracyjnego na „Zgodzie”

W czasie II wojny w rejonie Świętochłowic powstało kilka filii niemieckich obozów koncentracyjnych, z których najbardziej znanym był Eintrachthütte w dzielnicy Zgoda, stanowiący filię obozu Auschwitz. Więźniów wykorzystywano do pracy przymusowej, a kilkuset z nich zginęło. Pozostałe po hitlerowcach ogrodzenia z drutu kolczastego pod napięciem, wieże strażnicze oraz baraki zostały tuż po przejściu frontu wykorzystane przez władzę komunistyczną. Już w ostatnich dniach lutego 1945 roku do otwartego znów obozu skierowano pierwsze osoby, zatrzymane przez radzieckie NKWD oraz funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i milicji. Oprócz oskarżeń o „niechęć do komunistycznej władzy” powodem osadzenia w obozie mogło być podpisanie niemieckiej listy narodowościowej (volkslisty) w czasach wojny. Należy jednak wyjaśnić, że za czasów hitlerowskiej okupacji Ślązaków masowo nakłaniano, a często wręcz zmuszano (pod groźbą osadzenia w obozie koncentracyjnym) do składania wniosków o wpis na volkslistę (co częściowo wynikało z chęci pozyskania poborowych do Wehrmachtu). Ówczesne ludzkie dylematy oddaje funkcjonujący wtedy wierszyk: „Jeśli się nie podpiszesz - twoja wina/ zaraz cię wezmą do Oświęcimia,/ a gdy się podpiszesz ty stary ośle/ zaraz cię Hitler na Ostfront pośle”. Do komunistycznego obozu w Świętochłowicach miały trafić osoby kolaborujące z nazistowskimi Niemcami, w rzeczywistości jednak umieszczano tutaj właśnie także osoby zmuszone przez hitlerowców do podpisania volkslisty. Trafić tu można było także z powodów całkowicie absurdalnych, jak choćby używanie gwary śląskiej (niezrozumiałej dla przybyłych na Śląsk stalinowskich funkcjonariuszy), lub choćby na podstawie donosu. Z rodzicami trafiały tu także dzieci. W obozie większość więźniów stanowili Ślązacy, ale przebywały tu też osoby z centralnej Polski, a także obywatele innych państw. Obóz istniał do listopada 1945 roku. Przeszło przez niego ok. 10 000 osób, z czego 2 500 zmarło lub zostało zamęczonych (Instytut Pamięci Narodowej udokumentował dotąd 1 855 zgonów). W obozie panowało przeludnienie, głód i choroby, a więźniów torturowano. Część osób pracowała w pobliskich kopalniach i hutach. W bestialskim katowaniu więźniów osobiście uczestniczył osławiony zbrodniarz stalinowski, komendant obozu Salomon Morel. Nie wiadomo ile osób zastrzelono podczas próby ucieczki, ile zostało zakatowanych. Były przypadki rozpaczliwego rzucania się na druty pod napięciem. Podjęte w roku 2004 próby osądzenia kata Świętochłowic, Salomona Morela, za zbrodnie przeciwko ludzkości, nie powiodły się. Izrael, gdzie wówczas mieszkał, odmówił wydania go, gdyż prawo izraelskie nie przewiduje ekstradycji swoich obywateli. Zresztą wkrótce Morel zmarł. 17 czerwca 2005 r. w Świętochłowicach poświęcono przy dawnej bramie obozu Miejsce Pamięci Ofiar Dwóch Totalitaryzmów.
Lokalizacja
ulica Wojska Polskiego 121
41-600 Świętochłowice
Świętochłowice
Aglomeracja Górnośląska
w mieście
Kontakt
: http://www.ipn.gov.pl/portal/pl/239/3758/?poz=3
Informacje ogólne
: źródła historii, miejsca symboliczne
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie

Pliki dźwiękowe

1147
/Media/Default\.MainStorage/Poi/4nrk5zyl.gae\1147.mp3

W pobliżu

Świętochłowice
K.W.K. Polska (pierwotna nazwa "Deutschlandgrube") - znajdowała się w Świętochłowicach obecnie po kopalni zostały już tylko dwie wieże szybowu I i II. Powstała 24 października 1873 przez połączenie pól górniczych: "Boheln", "Gefall", "Faustin", "Hexenkessel".
Świętochłowice
Jedną z placówek muzealnych, wartych obejrzenia na Górnym Śląsku, jest Muzeum Miejskie w Świętochłowicach, prezentujące sztukę regionu, a także posiadające działy: Historii i Kultury, Etnograficzny i Naukowo-Oświatowy. Tutejsze tradycje muzealnicze sięgają okresu międzywojennego i wiążą się z osobą Stanisława Wallisa. Świętochłowickie muzeum ulokowane jest w budynku dawnej szkoły ewangelickiej, pochodzącym z początków XX w.
Świętochłowice
Budowę kościoła pod wezwaniem św. św. Piotra i Pawła w Świętochłowicach poprzedziło znaczące wydarzenie: 20 czerwca 1884 roku, w świętochłowickiej kopalni „Niemcy”, masy wody odcięły od świata 43 górników. Cudem zostali uratowani po kilku dniach. Wierzono, że nie obyło się w tym przypadku bez interwencji Opatrzności. Ocaleni wystąpili więc z inicjatywą budowy świątyni. Neogotycka w formie, stanęła ostatecznie w 1891 roku.
Świętochłowice
Pochodzący z drugiej połowy XIX w. budynek dawnej Dyrekcji Kopalń i Hut Donnersmarcków w Świętochłowicach to jedna z pamiątek pozostałych po potężnym i wpływowym rodzie, który swego czasu posiadał całą sieć kopalń, hut oraz majątków ziemskich na Śląsku. Ród ten wywodzi się z niepozornej obecnie wsi Spiski Czwartek, położonej w słowackiej części Spisza (niemiecka nazwa tej miejscowości to właśnie Donnersmarck).
Świętochłowice
Ewangelicki kościół św. Jana Chrzciciela znajduje się w centrum Świętochłowic, przy ul. Katowickiej. Obiekt ufundowany został na przełomie XIX i XX w. przez księcia Donnersmarcka, który podarował grunt pod budowę oraz wyraził pragnienie, by budowla stała frontem do budynku Dyrekcji Kopalń i Hut Donnersmarcków. Kościół wzniesiony został, jak wiele ówczesnych budowli sakralnych na Śląsku - tak luterańskich, jak i katolickich - w stylu neogotyckim.
Ruda Śląska
Ulica Piotra Niedurnego w Rudzie Śląskiej początek ma na rondzie, w centrum dzielnicy Wirek; dalej biegnie na północ, przez Nowy Bytom (obok Huty “Pokój”) i kończy się w dzielnicy Chebzie. Arteria ta zalicza się do najważniejszych ciągów komunikacyjnych miasta. Znajdziemy przy niej wiele interesujących budowli, w tym takie stuletnie zabytki, jak kamienica pod numerem 30, willa „Florianka” czy wielki piec Huty „Pokój”.
zobacz więcej

Szlak Kulinarny Śląskie Smaki

Katowice
Restauracja Kuchnia Otwarta specjalizuje się w potrawach tradycyjnej kuchni polskiej, a wszystkie serwowane dania opiera... więcej>>
Katowice
Restauracja sunlight to wizytówka hotelu, dostępna nie tylko dla gości hotelowych. Wypełniona światłem i otwarta, choć j... więcej>>
Katowice
Moodro restaurant to niepowtarzalny lokal w starej maszynowni należącej do Muzeum Śląskiego w Katowicach. Tradycje nasze... więcej>>

Gastronomia

Świętochłowice
W lokalu można skosztować wysokogatunkowych herbat z całego świata, które są zaparzane według oryginalnych receptur na czystej wodzie – dzięki temu możemy odkryć prawdziwy smak i zapach naturalnych herbat.
zobacz więcej