Szczegóły atrakcji turystycznej

Kategoria: Dziedzictwo kulturowe
Miejsce byłego obozu pracy i pomniki pomordowanych w Jaworznie

W maju 1943 roku powstała w Jaworznie filia hitlerowskiego obozu Auschwitz o nazwie Neu-Dachs. Więźniowie pracowali w niezwykle ciężkich warunkach przy budowie elektrowni oraz w kopalniach węgla. W obozie przebywało ok. 3500 osób. W styczniu 1945 roku, na kilka dni przed wkroczeniem Armii Czerwonej, wyprowadzono większość więźniów w głąb Niemiec. Ofiary tego okresu upamiętnia pomnik na Osiedlu Stałym przy ul. Grunwaldzkiej. Kilka dni później władze komunistyczne, wykorzystując pohitlerowski obiekt, zaczęły osadzać w nim osoby współpracujące z okupantem w latach wojny, jeńców niemieckich, żołnierzy Armii Krajowej oraz działaczy powojennego podziemia niepodległościowego. W kwietniu obóz formalnie otrzymał status Centralnego Obozu Pracy Jaworzno. W latach 1946-48 dużą grupę więźniów stanowili Ukraińcy i Łemkowie. Umieszczano ich w specjalnym podobozie, formalnie za współpracę lub sympatyzowanie z ukraińskimi nacjonalistami. O ile ściganie osób winnych licznych zbrodni (w tym ludobójstwa) - członków Ukraińskiej Powstańczej Armii - było zrozumiałe, to trudnym do wytłumaczenia okazuje się celowe kierowanie do Jaworzna ukraińskiej inteligencji oraz duchowieństwa. Do obozu trafiali także Ukraińcy, którzy po przymusowych przesiedleniach związanych z akcją "Wisła", podejmowali próby powrotu w rodzinne strony. COP Jaworzno, przez który przeszło ok. 24 tys. osób, cieszył się wyjątkowo złą sławą i nazwany został współcześnie gułagiem. Wobec więźniów stosowano terror fizyczny i psychiczny, wielu z nich zmarło. Z powodu nieludzkich warunków sanitarnych szerzyły się choroby. Jednym z komendantów obozu był Salomon Morel, przeciw któremu po 1989 roku, w wolnej Polsce, prowadzono śledztwo. Oskarżony o zbrodnie przeciwko ludzkości Morel uniknął jednak sprawiedliwości, wyjeżdżając do Izraela, gdzie zmarł. Obóz w Jaworznie formalnie zamknięto w 1949 roku. Baraki sukcesywnie rozbierano, stawiając w ich miejscu bloki kolejnego więzienia - dla młodocianych więźniów politycznych. Tak zwane „Progresywne Więzienie dla Młodocianych”, urządzone według wzorców sowieckich, istniejące w Jaworznie w latach 1950-56, stało się modelową placówką „resocjalizacji młodego pokolenia”. Przetrzymywano w nim łącznie ok. 10 tysięcy młodocianych, w większości nastoletnich Polaków, prześladowanych za działalność niepodległościową. Za drutami kolczastymi więziono tu m.in. harcerzy oraz członków wielu ówczesnych, tajnych, antykomunistycznych organizacji młodzieżowych. W lesie w rejonie Podłęża znajduje się pomnik ofiar terroru komunistycznego, więzionych i zamordowanych w Centralnym Obozie Pracy. Natomiast na terenie byłego obozu przy ul. Inwalidów Wojennych odnajdziemy głaz poświęcony pamięci młodocianych więźniów politycznych. W Jaworznie znajdziemy ponadto wiele miejsc pamięci narodowej z czasów II wojny, w tym kilka pomników mieszkańców, którzy zamordowani zostali przez hitlerowców, a także pomniki uczestników ruchu oporu.

Lokalizacja
Jaworzno
Jaworzno
Aglomeracja Górnośląska
w mieście
Informacje ogólne
: źródła historii
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie

Pliki dźwiękowe

0535
/Media/Default\.MainStorage/Poi/zvhhmvbi.1uo\0535.mp3

W pobliżu

Jaworzno
Cmentarz żydowski w Jaworznie został założony w drugiej połowie XIX wieku, kiedy liczba ludności starozakonnej, zamieszkującej okolice Jaworzna, wzrosła do prawie tysiąca. Kirkut pierwotnie był własnością prywatną, dopiero na początku ubiegłego wieku przejęło go specjalne stowarzyszenie. Obecnie cmentarz przy alei Józefa Piłsudskiego zajmuje jedynie ćwierć hektara. Zachowało się na nim ponad 300 nagrobków, z których najstarszy pochodzi z roku 1884.
Jaworzno
Sanktuarium w Osiedlu Stałym w Jaworznie jest jednym z pomników walki Polaków w latach PRL o własne miejsce modlitwy. Powstające na początku lat pięćdziesiątych XX w. nowe osiedle miało być jednym z wielu elementów budowy państwa ateistycznego. Erygowana 6 styczna 1984 r. parafia obrała na swoją patronkę Matkę Bożą Nieustającej Pomocy. Drugim patronem jest św. Maksymilian Kolbe. Z historią tutejszego sanktuarium trwale związała się postać papieża-Polaka, Jana Pawła II.
Jaworzno
Parafia pod wezwaniem św. Wojciecha i św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Jaworznie posiada ponad siedemsetletnią historię. Pierwszy, drewniany kościołek postawiono w tym miejscu w pierwszej połowie XIV wieku. W XVI postawiono kamienny kościół nadając drugie wezwanie św. Katarzyny. Rozbudowywany kościółek dotrwał do 2 połowy XX w. ustępując miejsca dzisiejszej świątyni. Dolny kościół konsekrował w roku 1978 ks. kardynał Karol Wojtyła. W 1997 świątynię podniesiono do rangi kolegiaty.
zobacz więcej

Szlak Kulinarny Śląskie Smaki

Mysłowice
Są takie miejsca gdzie wchodzisz i od razu czujesz się jak w gościnie u przyjaciół.
Dąbrowa Górnicza
Restauracja Zagłębie Smaku znajduje się na pierwszym piętrze hotelu Holiday Inn w Dąbrowie Górniczej.
Katowice
Moodro restaurant to niepowtarzalny lokal w starej maszynowni należącej do Muzeum Śląskiego w Katowicach. Tradycje nasze... więcej>>
Katowice
Restauracja sunlight to wizytówka hotelu, dostępna nie tylko dla gości hotelowych. Wypełniona światłem i otwarta, choć j... więcej>>