Szczegóły atrakcji turystycznej

Kategoria: Dziedzictwo kulturowe
Układ urbanistyczny socrealistycznego centrum Tychów

Tychy są 130-tysięcznym miastem, położonym w południowej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Początki Tychów sięgają końca średniowiecza – pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z XV wieku. Wkrótce w miejscowości zbudowano kościół pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, a w wieku XVII właściciele tych terenów – panowie pszczyńscy – uruchomili tutaj znany do dziś browar. Tychy w niewielkim stopniu odczuły XIX-wieczny śląski rozwój przemysłowy, chociaż poprowadzono przez nie linię kolejową i działała tu fabryka celulozy i dwa browary. W okresie międzywojennym Tychy uczyniono gminą wiejską na prawach miejskich. Wielkie zmiany nadeszły po II wojnie światowej wraz z nowymi, komunistycznymi władzami Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W 1950 roku podjęto decyzję o rozbudowie Tychów - wpierw do rozmiarów ośrodka 30-tysięcznego, a później – ponad 100-tysięcznego. Jednocześnie, z dniem 1 stycznia 1951 roku, Tychy stały się pełnoprawnym miastem. W 1951 roku ruszyła budowa pierwszego osiedla, które (podobnie jak podkrakowska Nowa Huta) miało być wcieleniem socjalistycznych ideałów. Projekt urbanistyczno-architektoniczny przygotował profesor Tadeusz Todorowski z Politechniki Śląskiej. Na miejsce budowy wybrano tereny dawnego folwarku, rozciągające się pomiędzy starymi Tychami a dworcem kolejowym. Osiedle „A”, bo taką otrzymało nazwę, ma kształt prostokąta, który regularnie zabudowano blokami wzdłuż dwóch osi, przecinających się pośrodku, w miejscu, zwanym obecnie placem św. Anny, a dawniej – placem Wincentego Pstrowskiego (przodownik pracy w czasach stalinowskich). Wielorodzinne domy wzniesiono z cegły. Zbudowano także żłobek, przedszkola, szkoły, przychodnię i sklepy. Południową pierzeję placu zamyka okazały gmach domu kultury „Górnik”. Osiedle „A” jest wręcz wzorowym odzwierciedleniem ideałów socrealizmu. W architekturze i detalach architektonicznych częste są odwołania historyczne (zwłaszcza do renesansu) w postaci arkad czy attyk. Liczne są rzeźby, płaskorzeźby i sgraffita, a wejścia do domów zdobią plakiety z wizerunkami zwierząt. Jednak najsłynniejszą rzeźbą jest (ustawiona od strony dawnej ulicy Lenina, a obecnie Andersa) kamienna figura robotnicy, z kielnią w jednej ręce i makietą domu w drugiej. W następnych dziesięcioleciach Tychy rozbudowano w kierunku południowym, realizując projekt powszechnie nazywany Nowymi Tychami. Tam również zastosowano wiele nowatorskich rozwiązań.

Lokalizacja
plac plac św. Anny
Tychy
Tychy
Aglomeracja Górnośląska
w mieście, w centrum miasta
Informacje ogólne
: zabytkowa zabudowa/układ urbanistyczny
Ceny i udogodnienia
: nie dotyczy
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie

Pliki dźwiękowe

1203
/Media/Default\.MainStorage/Poi/sk0x23o1.mjp\1203.mp3

W pobliżu

Tychy
Kościół pod wezwaniem św. Marii Magdaleny w Tychach został zbudowany w latach 1780-82. Była to już trzecia z kolei świątynia w Tychach, ale pierwsza murowana. Najstarszy drewniany budynek sakralny musiał tutaj istnieć już w XVI wieku. Kształt obecnego kościoła to wynik przebudowy, dokonanej na początku ubiegłego wieku - późnobarokową świątynię znacznie powiększono, a po pewnym czasie dobudowano wieżę z charakterystycznym hełmem.
Tychy
Tradycje piwowarstwa w Tychach sięgają 1629 roku, co zaznacza się zresztą na piwnej etykiecie - pod książęcą koroną. Nowoczesny browar powstał w tym mieście za sprawą księcia Jana Henryka XI Hochberga von Pless, w drugiej połowie XIX wieku. Później rozwinął się w jeden z największych browarów na ziemiach polskich. Jego historię i dzień dzisiejszy przybliża Muzeum Tyskich Browarów Książęcych. To połączenie nowoczesnego muzeum ze zwiedzaniem współczesnego zakładu i degustacją uznanej marki piwa.
Tychy
Muzeum Miejskie w Tychach zostało powołane do istnienia w 2005 roku. Jak na przemysłowe miasto przystało, jego siedzibą jest zabytkowy budynek dawnej suszarni młóta (czyli odpadów jęczmienia), z 1909 roku, znajdujący się na terenie Tyskiego Browaru Książęcego. Muzeum zorganizowało już kilkadziesiąt interesujących wystaw, poświęconych w głównej mierze Tychom i okolicom. Instytucja ta jest miejscem spotkań ludzi kultury, zajmuje się edukacją oraz działalnością wydawniczą.
Tychy
Pałac myśliwski w Tychach to jedna z budowli związanych z kolejnymi dynastiami książąt pszczyńskich - Promnitzów, Anhaltów, Hochbergów. Wybudowany przez tych pierwszych w 1685 r., był rozbudowywany przez kolejny ród, w drugiej połowie XVIII w. Trzeci z rodów, Hochbergowie, założył przy obiekcie Park Browarniany. Obecnie pałac stanowi własność prywatną, a docelowo ma się tu znaleźć centrum konferencyjno-hotelowe.
Tychy
Tychy Od samego początku celem Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak było gromadzenie, następnie eksponowanie w mediach, również na wystawach prac artystów profesjonalnych zarówno krajowych jak i zagranicznych oraz okazów muzealnych z zakresu: sztuki, etnografii, falerystyki, weksylologii, heraldyki, symboliki, emblematyki, mundurów i broni białej, w tym zabytków. Henryk Jan Dominiak założyciel i dyrektor placówki muzealnej w Tychach, kształtuje jej współczesne oblicze oraz planuje dalszą przyszłość gdyż jego zamiarem jest służyć nauce, sztuce i społeczeństwu, z którym jest na trwałe jako artysta związany.
Tychy
Park Miejski w Tychach, będący w ostatnich latach obiektem rewitalizacji, znajduje się przy ul. Edukacji, obok Urzędu Miejskiego. Od 1975 roku stoi tu intrygujący monument, postawiony w latach 70-tych XX w. i - z powodu swego kształtu - prześmiewczo zwany Żyrafą. Samo „monstrum” (podobnie jak okoliczności jego powstania, przywodzące na myśl filmy Barei) jest jedną z pamiątek po czasach PRL, kiedy konstrukcja ta stanowiła Pomnik Walki i Pracy.
zobacz więcej

Szlak Kulinarny Śląskie Smaki

Tychy
Położona nieopodal tyskiego Jeziora Paprocany restauracja specjalizuje się w kuchni śląskiej.
Tychy
W ciepłym i eleganckim wystroju oferujemy Państwu wyśmienitą kuchnię z tradycyjnymi i wyszukanymi potrawami, zawsze smac... więcej>>
Jankowice
Karczma Wiejska leży w malowniczym zakątku wsi na skraju lasów pszczyńskich vis a vis Rezerwatu „Żubrowisko” w Jankowica... więcej>>
Pszczyna
Restauracja Kameralna przy Hotelu Piaskowy *** w Pszczynie to nastrojowe miejsce, które sprzyja zarówno kameralnym, jak ... więcej>>