Szczegóły atrakcji turystycznej

Kategoria: Dziedzictwo kulturowe
Zabytkowy układ urbanistyczny Tarnowskich Gór

Tarnowskie Góry leżą w północnej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego; są ważnym węzłem drogowym i kolejowym. Około 500 lat temu, na początku XVI wieku, liczni górnicy przekopywali tutejszą ziemię, drążyli szyby, usypywali hałdy, próbując dostać się do podziemnych skarbów – rud metali. Dziełem ich rąk były „góry”, którym to staropolskim mianem określano kopalnie. A jako że w pobliżu istniała już miejscowość Tarnowice, nową osadę nazwano Tarnowskimi Górami. Miasto ukształtowało się w XVI wieku, po otrzymaniu wielu przywilejów. Jednym z pierwszych był „akt wolności górniczej” z 1526 roku, nadany wspólnie przez księcia opolskiego z rodu Piastów, Jana II Dobrego, i jego dziedzica, margrabiego Jerzego Hohenzollerna. Dokument ten miał przyciągnąć górników w tę część Śląska. Dwa lata później obaj władcy wydali jeszcze bardziej znaczący przywilej, zwany „Ordunkiem Górnym”. Tarnowskie Góry organizowały się w miasto na obszarze gorączkowej, bezplanowej eksploatacji górniczej – sieć ulic dostosowano więc do istniejących szybów i hałd. Całość jest więc nieregularna. W centrum znajduje się Rynek w kształcie trapezu. Warto wspomnieć, że jego lokalizacja zmieniała się aż trzykrotnie - pierwszy istniał na południe od dzisiejszego, tam gdzie dziś znajduje się plac Gwarków z cennym kościołem Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Kolejny wytyczono nieco bardziej na północ – przy nim stoi tzw. dom Florczaka, w którym zachowały się piwnice ratuszowe z pierwszej połowy XVI wieku. Wreszcie, pod koniec XVI wieku, rynek znalazł się na obecnym miejscu. Zabudowa Rynku pochodzi z kilku stuleci. Jego ozdobą są podcieniowe kamienice, które postawiono już w XVI wieku oraz charakterystyczna Winiarnia Sedlaczek. Najokazalsze są budowle sprzed stu lat. Wielkie wrażenie wywiera ratusz oraz kościół ewangelicki. Z Rynku wybiegają trzy ulice, które z dawien dawna pełniły ważną rolę komunikacyjną. Ich nazwy – Opolska, Gliwicka i Krakowska - mówią, w którą stronę wyprowadzały podróżnych. Najładniejszą zabudowę posiada ulica Krakowska, z XIX- i XX-wiecznymi kamienicami mieszczańskimi w stylach historyzujących i secesyjnym. Zabudowa z tego właśnie okresu dominuje na obszarze całego zabytkowego układu urbanistycznego, który zamyka się ulicami: Legionów, Miarki, Piłsudskiego, Sobieskiego i Królika.

Lokalizacja
Tarnowskie Góry
Tarnowskie Góry
Aglomeracja Górnośląska
w mieście, w centrum miasta
Informacje ogólne
: zabytkowa zabudowa/układ urbanistyczny
Ceny i udogodnienia
: nie dotyczy
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie

Audiowycieczki z tego miasta

Zapraszamy na audiowycieczkę po Tarnowskich Górach!

Pliki dźwiękowe

1165
/Media/Default\.MainStorage/Poi/ij1xgw01.pyk\1165.mp3

W pobliżu

Tarnowskie Góry
Budynek ratusza należy do najbardziej reprezentacyjnych obiektów w Tarnowskich Górach. Został zbudowany w latach 1896-98 na przyrynkowej parceli, zajmowanej wcześniej przez gmach sądu. Projektantem ratusza był znany berliński architekt, Hermann Guth, który połączył w swym projekcie cechy neorenesansowe i neogotyckie. Budowla ma trzy kondygnacje, a do jej dekoracji wykorzystano cegłę klinkierową, granit i piaskowiec. Wewnątrz imponująco prezentuje się sala posiedzeń.
Tarnowskie Góry
Zbór ewangelicki w Tarnowskich Górach należy do najstarszych na Górnym Śląsku – jego początki sięgają lat 20. XVI wieku. Wtedy też wzniesiono w mieście pierwszą protestancką świątynię – obecny kościół parafialny świętych Piotra i Pawła. Początki kościoła Zbawiciela przy tarnogórskim rynku sięgają drugiej połowy XVIII stulecia. Dzisiejsza świątynia to efekt przebudowy starszego budynku, której dokonano w 1900 roku. Nadała ona kościołowi surowy, neoromański wygląd.
Tarnowskie Góry
Winiarnia Sedlaczek jest jedną z architektonicznych wizytówek Tarnowskich Gór. Ten zabytkowy budynek znajdziemy w Rynku, przy wylocie ulicy Gliwickiej. Został wzniesiony już w XVI wieku, jednak później był kilkakrotnie przebudowywany. Obecnie jest to dwukondygnacyjny dom z dachem przykrytym gontami. Na zewnątrz najciekawiej prezentuje się kamienny portal z dekoracją stiukową. Wewnątrz zaś mieści się m.in. Muzeum w Tarnowskich Górach.
Tarnowskie Góry
Ulica Krakowska zalicza się do najbardziej reprezentacyjnych w Tarnowskich Górach. Przez stulecia była ważnym traktem, prowadzącym z miasta na wschód, do Krakowa. Jej oblicze zmieniło się w XIX wieku, kiedy wyrosły tutaj mieszczańskie kamienice z eleganckimi sklepami na parterze. Wiele z tych budynków powstało w stylach historycznych, chociaż spotkamy także budowle secesyjne i eklektyczne. Wschodni wylot ulicy wieńczy zabytkowy budynek II Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica.
Tarnowskie Góry
Miejscem wartym obejrzenia w Tarnowskich Górach jest niewątpliwie stary, XVIII-wieczny dworek, mieszczący dziś restaurację oraz siedzibę miejscowego PTTK. Urokliwe wnętrza restauracji, ze zgromadzoną kolekcją starych przedmiotów, są miejscem wystaw i koncertów. Do budynku przylgnęła nazwa Dworek Goethego. Niemiecki poeta przebywał tu dwa dni w 1790 r., gdy przyjechał do Tarnowskich Gór, by zobaczyć maszynę parową i zwiedzić tutejsze kopalnie.
Tarnowskie Góry
Kościół pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła w Tarnowskich Górach został przekazany katolikom w 1630 roku. Wcześniej, od momentu powstania (ok. 1530 roku) był w posiadaniu protestantów. W XIX wieku budynkowi nadano charakter neoromański. Z pierwotnej budowli pozostała m.in. wieża. Od początku XVIII wieku w kościele oddaje się szczególną cześć św. Barbarze, jako patronce górników. Wewnątrz świątyni odnajdziemy zabytki renesansowe, barokowe i późniejsze.
zobacz więcej

Szlak Kulinarny Śląskie Smaki

Zabrze
Szyb Maciej to zespół obiektów dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Concordia" położony w dzielnicy Zabrza – Maciejowie. Ara... więcej>>
Katowice
Restauracja Kuchnia Otwarta specjalizuje się w potrawach tradycyjnej kuchni polskiej, a wszystkie serwowane dania opiera... więcej>>
Katowice
Restauracja sunlight to wizytówka hotelu, dostępna nie tylko dla gości hotelowych. Wypełniona światłem i otwarta, choć j... więcej>>