Szczegóły atrakcji turystycznej

Kategoria: Dziedzictwo kulturowe
Zabytkowy układ urbanistyczny Szczekocin

Szczekociny są niewielkim miasteczkiem, położonym na północno-wschodnich krańcach województwa śląskiego. Miasteczko może się pochwalić prawami miejskimi, które otrzymało już u schyłku średniowiecza jako ważna osada przy przeprawie przez Pilicę. Tradycyjne centrum miasta stanowi czworoboczny rynek z siecią ulic. Na wschód od rynku stoi piękny, barokowy pałac Dembińskich – jego właściciele dbali o rozwój miasta, uporządkowali też jego wygląd. Szczekociny to liczące około 4 tysięcy mieszkańców miasteczko, położone przy granicy województw śląskiego i świętokrzyskiego. Krzyżują się tutaj drogi krajowe nr 46 i 78. Osada, która wzięła swoją nazwę prawdopodobnie od imienia Szczekot, powstała już w czasach średniowiecznych, przy bardzo ważnej przeprawie przez rzekę Pilicę. Przez kilka stuleci do rozwoju miejscowości szczególnie przyczyniało się położenie na przecięciu dwóch ważnych szlaków komunikacyjnych: z Krakowa, przez Żarnowiec do Wielkopolski i na Kujawy oraz z Częstochowy do Jędrzejowa. Pierwotnie, w XIII i XIV wieku, funkcjonowały nad Pilicą, sąsiadujące ze sobą: dwór rodu Odrowążów i osada, rozsiadła na miejscu dzisiejszej części Szczekocin, zwanej Nawsiem. Z czasem właściciele wystarali się o prawa miejskie dla nowej miejscowości, którą lokowano w pobliżu wcześniej wspomnianej. Nie znamy dokładnej daty wydania przywileju lokacyjnego, w każdym razie miasto ukształtowało się, zgodnie z niemieckim wzorcem, wokół centralnie umiejscowionego, czworobocznego rynku, z którego wybiegały najważniejsze ulice. Wielki wpływ na wygląd miasta miała działalność XVIII-wiecznych jego właścicieli – Dembińskich. Wznieśli oni, nieco na wschód od centrum miejscowości, piękny, barokowy pałac, który wzbudził zachwyt króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Z ich inicjatywy też uporządkowano same Szczekociny, czego przejawem były chociażby wybrukowane ulice, murowane domy, przebudowa kościoła parafialnego i osiedlenie się bogatszych mieszczan. Po powstaniu styczniowym władze rosyjskie pozbawiły Szczekociny praw miejskich; miasto odzyskało je dopiero w okresie międzywojennym. Do dziś zachował się dawny układ urbanistyczny Szczekocin. Rynek, nazwany obecnie placem Tadeusza Kościuszki, jest mniejszy niż w przeszłości – podzieliła go nowa, wschodnia pierzeja. Z tego powodu zabytkowa fara, przez wieki stojąca przy rynku, została od niego odsunięta. Plac rynkowy przecina, tak jak dawniej, ruchliwa droga; pierzeje zabudowane są piętrowymi kamieniczkami. Warto zwrócić uwagę na ufundowaną przez Dembińskich figurę św. Jana Nepomucena oraz (późniejszy) pomnik Tadeusza Kościuszki. Plac Kościuszki ze wspomnianą rezydencją pałacową łączy ulica Senatorska. Znajdziemy przy niej ciekawe zabytki: kościół parafialny i budynki dawnego zajazdu i komory celnej. Interesujące są również licznie zachowane drewniane domki z przełomu XVIII i XIX wieku, które zobaczymy przy ulicach: Śląskiej, Lelowskiej, Senatorskiej i Żeromskiego.

Lokalizacja
Szczekociny
Szczekociny
Jura Krakowsko-Częstochowska
w mieście
Informacje ogólne
: zabytkowa zabudowa/układ urbanistyczny
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie

Pliki dźwiękowe

1122
/Media/Default\.MainStorage/Poi/il1qhtdz.mhz\1122.mp3

W pobliżu

Szczekociny
Kościół pod wezwaniem św. Bartłomieja w Szczekocinach został zbudowany około połowy XVII wieku, a konsekrowany w roku 1666. W latach 1780-82 budynek gruntownie przebudowano, na zlecenie Urszuli z Morsztynów Dembińskiej. Plany architektoniczne opracował prawdopodobnie Ferdynand Jan Nax z Gdańska. Świątynia otrzymała wówczas wygląd klasycystyczny. Uwagę przykuwają charakterystyczne, dwie wieże od strony fasady; wnętrze jest barokowo-klasycystyczne.
Szczekociny
Pałac w Szczekocinach, choć w ostatnich latach długo znajdował się w kiepskim stanie, stanowi zabytek dość wysokiej klasy i jest częścią jednego z najpiękniejszych w Polsce zespołów pałacowo-parkowych. Ten wczesnoklasycystyczny obiekt wzniesiony został ok. 1770 roku dla Franciszka i Urszuli z Morsztynów Dembińskich. Ponoć zjawę pięknej Urszuli można spotkać w murach szczekocińskiego pałacu w lipcowe wieczory.
Szczekociny
Pilica to najdłuższy lewy dopływ Wisły, liczący sobie 319 km. Rzeka płynie przez południową i środkową Polskę, rozpoczynając na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, a następnie przecinając Niziny Środkowopolskie i Mazowsze. Dla kajakarzy - przy średnim stanie wody - rzeka dostępna jest zazwyczaj od Szczekocin. Można tu skorzystać ze spływów organizowanych przez Ochotniczą Straż Pożarną, bądź zorganizować tego rodzaju imprezę, w oparciu o którąś ze specjalistycznych firm bądź wypożyczalni.
Lelów
Nakło jest niewielką miejscowością, położoną nieopodal Szczekocin, na wschodzie województwa śląskiego. Wioska szczyci się dwiema XVIII-wiecznymi, zabytkowymi budowlami: kościołem św. Mikołaja i klasycystycznym pałacem. Pałac został zbudowany przez Bystrzanowskich, za panowania ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta Poniatowskiego. Obecnie jest własnością prywatną i mieści elegancki hotel. Otacza go ładny park.
Irządze
Na wschodnich krańcach województwa śląskiego miłośnicy przyrody odnajdą wielką, niespodziewaną atrakcję: dolinę rzeki Pilicy. Najcenniejszy jej fragment, rozciągnięty pomiędzy Szczekocinami a Koniecpolem, znalazł się w granicach Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk Natura 2000 – „Suchy Młyn”. Pilica płynie tutaj w swoim naturalnym korycie, w otoczeniu lasów i bagien. Spotkać tu można między innymi wydrę i bobra oraz rzadkie gatunki roślin.
Lelów
Kościół pod wezwaniem św. Mikołaja w Nakle koło Lelowa został zbudowany na przełomie XVII i XVIII wieku. Murowany z ciosów kamiennych budynek zastąpił starszy, drewniany, o którym pierwsze wzmianki pochodzą już z okresu średniowiecza. We wnętrzu świątyni znajduje się wiele ciekawych obiektów z okresu baroku. W sąsiedztwie kościoła warto zwrócić uwagę na dzwonnicę, zabytkowe nagrobki na cmentarzu i budynek dawnej szkoły parafialnej
zobacz więcej

Szlak Kulinarny Śląskie Smaki

Kroczyce
Zajazd położony w malowniczej scenerii Jury Krakowsko-Częstochowskiej oferuje dania kuchni staropolskiej, jurajskiej i m... więcej>>
Zawiercie
Obiekt położony jest w sercu Jury na obrzeżach miasta Zawiercie otoczonymi terenami leśnymi, blisko głównych dróg krajow... więcej>>
Częstochowa
Dwupoziomowy lokal kusi własnym produkowanym na miejscu piwem oraz wyjątkową kuchnią z kultowymi już daniami regionalnym... więcej>>
Częstochowa
Restauracja znajduje się w samym centrum miasta, w zabytkowych piwnicach Ratusza Częstochowskiego.

Noclegi

Zawada Pilicka
Hotel Amazonka to przepięknie położony hotel w Jurze Krakowsko -Częstochowskiej, w kompleksie leśnym w okolicy, gdzie środowisko jest nieskażone a powietrze czyste. Hotel Amazonka, leżący przy trasie krajowej nr 78, Katowice-Kielce, to doskonała baza wypadowa do: Krakowa -70 km (50 min. jazdy), Częstochowy - 70 km (55 min. jazdy), Ogrodzienieńca - ...
zobacz więcej