Szczegóły atrakcji turystycznej

Kategoria: Dziedzictwo kulturowe
Układ urbanistyczny w Lelowie

Lelów jest dużą, liczącą ponad 2 tysiące mieszkańców wsią o charakterze małego miasteczka. Miejscowość leży na Progu Lelowskim, nad rzeką Białką Lelowską (lewym dopływem Pilicy), na północno-wschodnich krańcach województwa śląskiego. Gminę przecinają ważne szlaki komunikacyjne: droga krajowa nr 46 oraz droga wojewódzka nr 794. Lelów zalicza się do najstarszych miejscowości północno-zachodniej, historycznej Małopolski. Już przed tysiącem lat powstało tutaj duże opole, które z czasem przekształciło się w osadę z książęcą warownią. Początkowo Lelów rozwijał się na terenie dzisiejszej wioski Staromieście – pierwsza o nim wzmianka pochodzi z końca XII stulecia. Na początku XIV wieku gród ten prawdopodobnie otrzymał prawa miejskie. Jednak Lelów w dzisiejszym miejscu został założony w połowie XIV wieku, po wydaniu przywileju lokacyjnego przez króla Kazimierza Wielkiego. Status miasta utrzymał do 1869 roku. W okresie Pierwszej Rzeczypospolitej był stolicą rozległego powiatu lelowskiego. Lelów do dziś zachował średniowieczny układ urbanistyczny. W jego centrum znajduje się Rynek na planie zbliżonym do kwadratu; ulice wychodzą pod kątem prostym z jego narożników. Zobaczyć też można resztki murów obronnych, z zarysami dawnych bram miejskich: Częstochowskiej, Krakowskiej i Nakielskiej. Ta ostatnia, jak wykazały badania archeologiczne, była sporym obiektem, podobnym do bram w Lublinie czy Szydłowie. Mury powstały już w wieku XIV, a zostały rozebrane dopiero w XIX stuleciu. Najdawniejszą budowlą w granicach starego miasta jest wymurowany na początku XIV wieku, gotycki kościół św. Marcina, stojący na północ od Rynku. Do pierwszej połowy XIX stulecia sąsiadował z nim zespół klasztorny franciszkanów. Poza murami miasta, nad rzeką Białką, wznosił się niegdyś średniowieczny zamek królewski - obecnie jest to teren cmentarza.

Lokalizacja
Lelów
Lelów
Jura Krakowsko-Częstochowska
na wsi
Informacje ogólne
: zabytkowa zabudowa/układ urbanistyczny
Ceny i udogodnienia
: nie dotyczy
Dostępność
: cały rok
Atrakcje
Trasy
Galerie

Pliki dźwiękowe

0680
/Media/Default\.MainStorage/Poi/vivbuhwz.l4s\0680.mp3

W pobliżu

Lelów
Przed 250 laty święty mąż Dawid Biderman miał prorokować i czynić cuda - w Polsce i poza jej granicami. Słynął również z mądrości w całym żydowskim świecie. Założył dynastię, która do dnia dzisiejszego wiele znaczy dla Żydów - zarówno w Izraelu, jak i w Stanach Zjednoczonych. Jego grób znajduje się w Lelowie, niewielkiej miejscowości nieopodal Częstochowy. Corocznie pielgrzymują do niego pobożni wyznawcy chasydyzmu.
Lelów
Sanktuarium Matki Bożej Pocieszycielki Lelowskiej związane jest z parafialnym kościołem pw. św. Marcina. Pierwotna świątynia wzniesiona została tu w XIV w. Odbudowana po pożarze w 1638 r., ponownie spłonęła w 1939 - podpalona przez wkraczających do Polski żołnierzy niemieckich. Obraz Matki Bożej, czczonej w tutejszym sanktuarium, stanowiący replikę pierwotnego, XVII-wiecznego, wykonał Czesław Ćwinarowicz w 1948 r. dla odbudowanego wówczas kościoła.
Staromieście
Staromieście to najstarsza i pierwotna część Lelowa, będącego tzw. miastem wędrującym, które w XIV w. zmieniło swoją lokalizację. Tutejszy kościół nie jest pierwszym na swoim miejscu, gdyż parafia istniała tu przypuszczalnie już w XI w. Dzisiejsza świątynia to obiekt wzniesiony w XIV w., a w kolejnych stuleciach ulegający kilku przebudowom, które gruntownie zmieniły jego wygląd. We wnętrzu znajduje się m.in. XV-wieczna, gotycka, kamienna rzeźba Madonny z Dzieciątkiem.
Lelów
Białka Lelowska jest krótkim lewym dopływem Pilicy, którego źródła znajdują się we wsi Irządze, a ujście w Koniecpolu. Rzeka płynie głównie wśród pól i łąk, rzadziej pokonując tereny leśne. Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Białka Lelowska w ramach sieci Natura 2000 obejmuje ponad 7 ha powierzchni pomiędzy Białką Wielką a Wąsoszem. Na tym odcinku rzeka zachowała piaszczyste dno i czyste wody, w których żyje pstrąg potokowy. Spotkamy tu także m.in. bobry i wydry.
zobacz więcej

Szlak Kulinarny Śląskie Smaki

Kroczyce
Zajazd położony w malowniczej scenerii Jury Krakowsko-Częstochowskiej oferuje dania kuchni staropolskiej, jurajskiej i m... więcej>>
Zawiercie
Obiekt położony jest w sercu Jury na obrzeżach miasta Zawiercie otoczonymi terenami leśnymi, blisko głównych dróg krajow... więcej>>
Częstochowa
Dwupoziomowy lokal kusi własnym produkowanym na miejscu piwem oraz wyjątkową kuchnią z kultowymi już daniami regionalnym... więcej>>
Częstochowa
Restauracja znajduje się w samym centrum miasta, w zabytkowych piwnicach Ratusza Częstochowskiego.