Articles

Update date: 22 July 2016
Magdalena Polok
Szlak Zabytków Techniki - tam Cię jeszcze nie było!

Szlak Zabytków Techniki na stałe wrósł w świadomość mieszkańców województwa śląskiego. Coraz trudniej znaleźć kogoś, kto nie był w Kopalni Guido, Zabytkowej Kopalni Srebra czy Tyskim Browarium – i świetnie, ale Szlak tworzy 36 obiektów, wszystkie są niezwykłe, wszystkie autentyczne i wszystkie ciekawe. Dziś zapraszamy w podróż po tych mniej znanych, ale zdecydowanie zasługujących na odkrycie!

Karchowice – Stacja Wodociągowa Zawada

Choć Karchowice leżą na uboczu przemysłowego centrum Górnego Śląska, pod koniec XIX wieku rozpoczęto w nich poszukiwania węgla kamiennego. Nie znaleziono jednak czarnego kruszcu, a wodę!
Kompleksu wodociągowego w Karchowicach powstawał w latach 1894-1895 i miał pomóc w rozwiązaniu palącego problemu zaopatrzenia w wodę pitną powstających zakładów oraz rozrastających się miast i osiedli w zachodniej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.
Z najstarszego okresu zachował się budynek biura, w którym eksponowana jest obecnie część zabytkowych dokumentów i zdjęć, w ramach Zabytkowej Stacji Wodociągowej „Zawada”. W czasie przebudowy zakładu powstała modernistyczna ceglana pompownia, w której na dawnych stanowiskach pracy zachowało się kompletne wyposażenie ruchu parowego stacji pomp. W ich składzie są m.in.: zespoły pompowe, turbiny i kompresory z 1925 roku.
Współcześnie Stacja Uzdatniania Wody „Zawada", choć od 1991 roku wpisana do rejestru zabytków województwa śląskiego, nadal dostarcza doskonałą wodę okolicznym miastom i wsiom.

fot. arch. Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, www.zabytkitechniki.pl

Muzeum Techniki Sanitarnej w Gliwicach


Dlaczego czysta woda jest czysta ? Jak wyglądały łazienki naszych prababć? Czy 100 lat temu myślano w Gliwicach o ekologii? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w Muzeum Techniki Sanitarnej. Muzeum mieści się w ponad stuletniej, starej przepompowni ścieków, która została z pietyzmem odrestaurowana. Stylowy, ceglany budynek wyróżnia się mansardowym dachem z wieżyczkami. W środku zachowano urządzenia z początku XX wieku, poza tym eksponuje się zabytkową armaturę sanitarną. Zwiedzający mają możliwość obejrzenia filmu z historią gliwickiej oczyszczalni. Warto również skorzystać z szansy zwiedzenia obecnie funkcjonującej oczyszczalni – to obiekt stosujący najnowocześniejsze rozwiązania. Gospodarzem obiektu jest Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Gliwicach.

fot. T. Gębuś, arch. ŚOT, www.slaskie.travel

Huta Szkła w Zawierciu


Najintensywniejszy rozwój hutnictwa szkła w Polsce przypada na przełom XVIII i XIX w. Wtedy też powstała Huta Szkła Zawiercie wykorzystująca bogatą tradycję wyrobu szkła na tym terenie. Wyroby zawierciańskiej huty szkła dość szybko zyskały sobie uznanie, stając się szeroko znane na przełomie wieków XIX i XX - nie tylko na obszarze Królestwa Polskiego, ale także na innych terenach carskiej Rosji oraz w cesarstwie Habsburgów. Wytwarzano tu szkło oświetleniowe, wyroby gospodarcze - kolorowe, malowane - a także szkło kryształowe, które po latach stać się miało sztandarowym, tutejszym produktem.
Zwiedzanie huty kryształu odbywa się podczas normalnej pracy zakładu, co pozwala na przyjrzenie się z bliska produkcji wyrobów kryształowych, poczynając od przygotowania surowców, poprzez proces pobierania płynnej masy szklanej z wanny szklarskiej i jej formowania – ręcznego oraz automatycznego, aż po proces zdobienia.
Huta Szkła w Zawierciu nie należy do łatwo dostępnych atrakcji Szlaku Zabytków Techniki, lecz zdecydowanie warto zadać sobie trochę trudu i ją odwiedzić!

fot. arch. Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, www.zabytkitechniki.pl

Muzeum Drukarstwa w Cieszynie


Muzeum to kompletna stara drukarnia typograficzna, gdzie zachował się charakterystyczny klimat dawnych czasów. Jedyne w Polsce miejsce, gdzie cały zgromadzony sprzęt jest w pełni sprawny. Można tu zobaczyć nie tylko różne maszyny i urządzenia, ale też poznać ich zastosowanie w dawnych drukarniach. W czasie zwiedzania śledzimy kolejne etapy powstawania druku dawną, archaiczną metodą: od ręcznego układania tekstu z zastosowaniem pojedynczej litery, późniejsze składanie i odlewanie na skomplikowanej maszynie, odbijanie na papierze, do końcowego etapu łączenia w postać książki.
Muzeum to ślad-pamiątka po największej drukarni w Monarchii austriacko-węgierskiej. Od 1806 roku należała do rodziny Prochasków, którzy przyczynili się do popularyzacji drukarstwa na Śląsku Cieszyńskim. Udało się zachować żywą, typograficzną drukarnię z całym bogactwem czcionek, matryc, maszyn odlewniczych oraz introligatorskich.

fot. arch. Muzeum Drukarstwa w Cieszynie, www.muzeumdrukarstwa.pl

Muzeum Prasy Śląskiej w Pszczynie


Muzeum Prasy Śląskiej mieści się w XVIII-wiecznej kamienicy z dachem krytym gontem, przy końcu ulicy Piastowskiej w Pszczynie. Założona w 1985 r. placówka przybliża zwiedzającym historię drukarstwa na Śląsku od jego początków do wybuchu II wojny światowej. Oprócz czasopism wydawanych przez działaczy takich jak Wojciech Korfanty, Stanisław Ligoń czy Karol Miarka, zobaczyć można maszyny drukarskie (m.in. linotyp) oraz urządzenia introligatorskie. Każdy turysta może przez chwilę poczuć się jak XIX-wieczny drukarz i w dawnej oficynie typograficznej wytłoczyć dla siebie pamiątkowy druczek na zabytkowej prasie ręcznej. W muzeum osobną salę poświęcono kolekcji instrumentów muzycznych, znajduje się tam również XVII-wieczny pozytyw, a patronem Sali jest Georg Philil Telemann.

fot. T. Gębuś, arch. ŚOT, www.slaskie.travel

Muzeum Historii Kolei w Częstochowie


Muzeum Historii Kolei, znajduje się w budynku dworca Częstochowa Stradom. Zostało zorganizowane w 2001 roku przez Towarzystwo Przyjaciół Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. O długiej i bogatej historii polskich kolei świadczy kolekcja tabliczek znamionowych lokomotyw i wagonów, użytkowanych w przeszłości przez Polskie Koleje Państwowe i innych przewoźników. Co ciekawe, wśród dominujących, polskich producentów z Warszawy i Chrzanowa, znajdziemy też tabliczki z innych krajów - na przykład byłej Jugosławii, Rumunii czy Stanów Zjednoczonych. Rzadkim eksponatem jest symulator jazdy elektrowozem. W częstochowskim muzeum zrekonstruowano także pomieszczenie zawiadowcy stacji. Wyposażenie tego wnętrza pochodzi z kilku dworców z terenu Częstochowy i okolic. Muzeum może się ponadto pochwalić bogatymi zbiorami lamp kolejowych (od naftowych i karbidowych począwszy), sprzętu do budowy torowisk, urządzeń łącznościowych, kolejarskich mundurów itp. Wielbicieli historii kolejnictwa z pewnością zainteresują stare fotografie, dokumenty i mapy.

fot. arch. Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, www.zabytkitechniki.pl

Stara Fabryka – Oddział Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej


Muzeum otwarto w dawnej fabryce sukna Büttnerów. Wystawa stała Od włókiennictwa do małego fiata -przemysł Bielska-Białej w XIX i XX wieku ukazuje industrialne oblicze dwumiasta na śląsko-małopolskim pograniczu: świat warsztatów, manufaktur i fabryk. Wilk, selfaktor, postrzygarka...Zabytki techniki włókienniczej, to wyjątkowa kolekcja maszyn i urządzeń, pracujących niegdyś w bielskim przemyśle, zgromadzonych w salach przędzalni, przygotowalni, tkalni i wykończalni. Galeria w Fabryce, ulokowana na poddaszu, zaprasza na wystawy czasowe.

fot. arch. Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, www.zabytkitechniki.pl

Oddział Odlewnictwa Artystycznego Muzeum w Gliwicach


Obecny Oddział Odlewnictwa Artystycznego Muzeum w Gliwicach mieści się w dawnej maszynowni Kopalni Węgla Kamiennego „Gliwice”, zbudowanej tak jak i sąsiedni budynek cechowni w latach 1912-1914 według projektu niemieckich architektów Emila i Georga Zillmannów.
Wystawa jest jedną z pierwszych nowoczesnych, interaktywnych i multimedialnych ekspozycji muzealnych na Śląsku. Prezentuje rzadkie zabytki z bogatej kolekcji żeliwa artystycznego. Wśród eksponatów znajdują się odlewy artystyczne, głównie XIX-wieczne wyroby gliwickiej Królewskiej Odlewni Żelaza, a także odlewy XX-wieczne, dopełnione przez bogaty materiał ikonograficzny oraz specjalistyczne komentarze, m.in. na temat historii odlewnictwa artystycznego w Gliwicach, rozwoju przemysłu w XIX wieku, rewolucyjnej roli żeliwa, ale również historii samego regionu i miasta.

fot. arch. Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, www.zabytkitechniki.pl

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu


Siedzibą Muzeum jest przepiękny zabytkowy budynek dawnego starostwa powiatowego, wzniesiony w 1875 roku. Budynek posiada jedne z najciekawszych, zabytkowych wnętrz w mieście m.in. wielką, dwukondygnacyjną sień przeciętą drewnianą klatką schodową i Salę Witrażową - dawną salę zgromadzeń Sejmiku Powiatowego - z drewnianym, polichromowanym sklepieniem.
Wśród pokaźnej kolekcji zabrzańskiego Muzeum znajdują się m.in. pochodząca z XVII wieku barda górników olkuskich oraz liczne zdjęcia, w większości ponad stuletnie. W Muzeum znajduje się także XVIII-wieczny kunszt wodny, czyli dawna pompa odwadniająca, jedyny tak dobrze zachowany w całej Europie. W Muzeum Górnictwa Węglowego podziwiać można wystawę „Tajemnice lasu karbońskiego”. Zawiera ona skamieliny sprzed 300 milionów lat, a także naturalnej wielkości modele potężnych ważek oraz 1,5 metrowego karbońskiego wija. Jeśli karboński wij brzmi dla Ciebie obco, koniecznie powinieneś odwiedzić to Muzeum ;)

fot. T. Gębuś, arch. ŚOT, www.slaskie.travel

Muzeum Energetyki w Łaziskach Górnych


Polskie Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Energetyki prowadzi w Łaziskach Górnych Muzeum Energetyki. Mieści ono swe zbiory w wynajmowanym budynku dawnej rozdzielni elektrycznej 60 kV z 1928 roku na terenie Elektrowni Łaziska. Do dziś udało się zgromadzić około 6 tysięcy eksponatów. Do najcenniejszych z nich zalicza się stuletnia angielska żarówka, żarówka o mocy 4200 W z latarni morskiej w Świnoujściu, silnik spalinowy „Deutz” na biogaz z 1938 roku czy turbogenerator firmy Alsthom-AEG z roku 1941. Imponująco prezentuje się kolekcja liczników energetycznych. Ciekawostką jest kombinezon ochronny, który wytrzymuje uderzenie nawet kilkuset tysięcy V. Od 2010 roku w muzeum działa „Iskrowisko”, czyli sala doświadczalna, w której zobaczymy wyładowania elektryczne rzędu 1000000 V! 6 stycznia każdego roku odbywa się „Święto Światła” z krzesaniem ognia, zapalaniem oryginalnej żarówki Edisona oraz prezentacją najnowszych technologii świetlnych.
W muzeum odbywają się cykliczne warsztaty, prezentacje, koncerty, wystawy, lekcje z fizyki, chemii, elektrotechniki i elektroniki.

fot. arch. Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, www.zabytkitechniki.pl

 


Virtual Tours

Kalendarz wydarzeń

Event search engine