Articles

Update date: 19 December 2014
Magdalena Pawlica
Śląskie stajenki

Tradycja szopek bożonarodzeniowych sięgaj okresu średniowiecza, kiedy to w roku 1223 we Włoszech utworzono pierwszą żywą szopkę. Jej pomysłodawcą był św. Franciszek z Asyżu, który chciał w ten sposób przybliżyć ludziom narodzenie Jezusa. Urządził on pierwsze misterium bożonarodzeniowe w skalnej grocie w Greccio.

W Polsce, ową tradycję, wprowadzili już w XIII wieku franciszkanie. Zakonnicy urządzali w kościołach jasełka i budowali stajenki. Aranżacje początkowo stawiano w bocznych ołtarzach świątyń, gdzie na tle scenerii Ziemi Świętej umieszczano figury Świętej Rodziny, pastuszków i Trzech Króli. W późniejszych wiekach zaczęto wzbogacać stajenki o kolejne postaci, także i świeckie, związane niejednokrotnie z historią i kulturą danej miejscowości czy regionu.

Metropolia

Jedną z najbardziej znanych stajenek w Polsce jest „Panewnicko Betlyjka”, czyli szopka u braci franciszkanów w Katowicach-Panewnikach. Jest to największa w Europie stajenka ołtarzowa zbudowana we wnętrzu kościoła, wznoszona co roku przez zakonników i wiernych. Jej początki sięgają roku 1908. Rozmiary żłóbka są imponujące. Od samego szczytu do posadzki szopka mierzy 18 m, w głąb ołtarza sięga 10 m, a jej szerokość wynosi 32 m, tworząc tym samym przepiękny, majestatyczny tryptyk. Do jego budowy służy ok. 120 różnych figur z drewna, gipsu i masy żywicznej. Najstarsze figurki liczą ok. 130 lat. Poza figurami postaci świętych, aniołów, znajdziemy tu także zwierzęta i inne elementy tj. wiatraki, młyn, studnię, szyb górniczy, domki, ogniska, drewniane ogrodzenie, choinki, a nawet leśny mech. Tryptyk iluminowany jest setkami żarówek (instalacja liczy ok 2 km przewodów elektrycznych). Szopkę można oglądać w okresie Bożego Narodzenia codziennie w godzinach otwarcia kościoła od 5:30 do 19:30.

 

Stajenka panewnicka, fot. Małgorzata Wójcik

 

Stajenka panewnicka, fot. Małgorzata Wójcik

W Bazylice można również odwiedzić ruchomy żłóbek (wychodząc głównym wyjściem z Bazyliki i kierując się na prawo). Skąd można przejść na teren ogrodu klasztornego do żywego żłóbka, w którym dodatkową atrakcją, szczególnie dla dzieci, są żywe zwierzęta: kucyk, koza, oślica, owce, bażanty, kaczki, gołębie i strusie! W pobliżu jest także „Herbarium Św. Franciszka”, gdzie można napić się gorącego naparu z ziół klasztornych.

Stajenka panewnicka, fot. Małgorzata Wójcik

Stajenka panewnicka, fot. Małgorzata Wójcik

Nieco mniejszą, ale równie ciekawą jest bieruńska stajenka, która potocznie nazywa jest „betlejemką”. Od 55 lat stawiana w kościele parafialnym św. Bartłomieja Apostoła w Bieruniu. Odwiedzają ją nie tylko mieszkańcy miasta i okolic, ale również goście z całej Polski i zagranicy o czym świadczą wpisy znajdujące się w kronice stajenki. Drewniana konstrukcja o powierzchni 40 m2, wykończona jest różnymi materiałami, nad którą rozpościera się 6,5 metrowa panorama co daje niezwykły, świąteczny nastrój. Podsyca go 75 ruchomych i 45 stałych figurek, przedstawiających zarówno postaci, które według tradycji muszą znaleźć się w szopce, jak i współczesne, ważne dla regionu Śląska i kraju. Nie brakuje tu również figurek zwierząt. Do działania konstrukcji wykorzystane zostały mechanizmy pionowe i poziome, dzięki którym przymocowane do nich figury zmierzają w stronę żłobka.

Bieruńska betlejemka, fot. Grzegosz Bielański

Bieruńska betlejemka, fot. Grzegosz Bielański

Każdego roku twórcy betlejemki, wpadają na nowe pomysły i dokładają kolejne figurki. Dzięki temu, na przestrzeni lat, pojawił się: górnik, góral, szlifierz, drwal i wiele innych. Od niedawna możemy podziwiać figurę bł. księdza Jerzego Popiełuszki, a w 25 lecie pontyfikatu Ojca Świętego Jana Pawła II, znalazła się w szopce także Jego postać. Aby w pełni docenić piękno stajenki, trzeba odwiedzić parafię św. Bartłomieja Apostoła i obejrzeć ją na własne oczy. Stajenka, jako jedyna w Polsce, czynna jest aż do 14 lutego, kiedy to obchodzony jest odpust ku czci św. Walentego, patrona miasta Bierunia. Odwiedzać ją można od 24 grudnia, w godzinach między 7:00 do 18:00.

Także i w Pszczynie znajdziemy nietypową szopkę, a gdzie? W Pokazowej Zagrodzie Żubrów! Jej główną atrakcją są żywe zwierzęta tj. osły, lamy, kozy, barany, które zobaczyć można przy pokrytej choinką, tradycyjnej drewnianej stajence, w której stoją figury Świętej Rodziny, Trzech Króli i pasterzy. Można tu posłuchać kolęd i pastorałek, a tuż obok w zagrodach znaleźć żubry, daniele oraz muflony. Stajenkę można zobaczyć od 20 grudnia do 31 stycznia.

Żywa szopka w zagrodzie żubrów, fot. arch. Pokazowej Zagrody Żubrów

Żywa szopka w zagrodzie żubrów, fot. arch. Pokazowej Zagrody Żubrów


Kalendarz wydarzeń

Event search engine